Anasayfa / KÖŞE YAZARLARIMIZ tüm yazılar için fotografa tıklayınız / DR. EŞREF ATABEY / BODRUM’DA SU KRİZİ-SU NEREDEN TEMİN EDİLECEK?
Mumcular barajı

BODRUM’DA SU KRİZİ-SU NEREDEN TEMİN EDİLECEK?

BODRUM’DA SU KRİZİ – SU NEREDEN BULUNACAK?

DR. EŞREF ATABEY
Jeoloji Yüksek Mühendisi/ Tıbbi Jeoloji Uzmanı / Araştırmacı Yazar

 DR.EŞREF ATABEY’İN DİĞER YAZILARI İÇİN TIKLAYINIZ

İnsanın yaşaması için en temel madde SU’dur. Su olmadan yaşamayız. Şimdi şu soruyu sorabiliriz? Peki, tüm alt yapı yatırımları mevcut nüfusa göre planlanan bu turizm merkezlerinde; ilave 2-3 milyon kişiye nasıl su temin edilecektir? Artık herkes ambalajlı su satın almakta. Bundan da en karlı çıkanlar, şişe ve damacana sularını satan şirketler olmakta. Şişe suyu; ‘’gökten yağan bedava bir sıvıyı alan ve onu benzine verdiğimizden dört kat pahalıya satan bir endüstridir’’. Özelleştirmeleriyle su, damarlarımızda dolaşan kan gibi, giderek artık radikal tekel konumuna gelmekte. Bilinmelidir ki, ‘’Su insan hakkıdır. Su ortak bir mirastır. Suyun da hakları vardır. Su bize nasıl bir arada yaşayacağımızı öğretebilir’’.
2019 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi’ne göre Bodrum’un nüfusu 171.850 kişi. Bodrum nüfusunun yaz aylarında 1.5-2, hatta 3 milyona ulaştığı belirtilmekte. Su temin edilen kaynakların (baraj ve yer altı suyu) kapasiteleri, su potansiyeli, normal su şebekesinin, normal kanalizasyonun 171.850 kişiye göre planlandığı bir yerde 3 milyon insanın olması ne demek? Düşünsenize, içme-kullanma suyundan başka, yüzme havuzlu, bahçeli, bahçesi peyzajlı otelleri, villaları. Bunlar yüzme havuzlarını doldurmak isteyecekler; bahçelerini sulamak isteyeceklerdir. Mevcut sistemin hiçbiri yani alt yapısal hiçbir yatırım şu anki mevcut yazlık konut sayısına ve onunla ivmelenen nüfusa yetmemektedir. Su kaynakları sınırlı olan Bodrum’da turistik tesislerin ihtiyaç duydukları suyu tankerlerle taşımak zorunda kaldığı bilinmektedir.

Bodrum içme suyu hikayesi: Bodrum Yarımadası’nın en büyük sorunu “Su Sorunu”. İlk 1970’li yıllardan önce deniz yolu ile tenekelere doldurarak su getirmişler; yağmur sularını kış aylarından depo etmenin yolunu bulmuşlardır. Yaz aylarında büyük ve küçükbaş hayvanlarını sarnıçlardan sulamış, içme ve kullanma suyunu kuyulardan temin etmişler.1970’li yıllardan sonra Bodrum beklenmeyen bir yapılaşma ve nüfus baskısı ile karşı karşıya kalmış. Yeraltı su kaynaklarına bakılmış; yeterli kaynak bulunamamış. Bafa Gölü’ne bakılmış; su içindeki mineraller ve gölü besleyen Büyük Menderes Nehri’nin gün geçtikçe sanayi atıkları ile kirleniyor olmasından dolayı vazgeçilmiş. Deniz suyu arıtılması gündeme gelmiş; bölge suyunun tuzluluğu nedeniyle atık ve işletme maliyeti çok yüksek bulunmuş. Sonunda “Dalaman Çayı”ndan Bodrum içme ve kullanma suyunun getirilmesine yap işlet modeliyle ihale edilmesine karar verilmiş. Bu arada beş belediye Yalı, Bitez, Ortakent-Yahşi, Gümüşlük ve Göltürkbükü daha kurulmuştur.
1999 yılında mevcut Bodrum Belediye başkanı ihaleyi yeni yönetime bırakmış. Yeni Belediye başkanı ve Belediye Meclisi, dolarla su satın almanın riskli olduğunu, bu yükün altından Bodrum halkının ve belediyelerin kalkamayacağı düşünülerek, Bodrum suyunun Devlet tarafından getirilmesi gerektiği gerekçesi ile ihale iptal edilmiş. Bodrum içme ve kullanma suyu konusunda Bakanlar Kurulu tarafından DSİ görevlendirilmiş. Yılda 6 milyon m3 Geyik Barajı, 9 milyon m3 Mumcular Barajı, 4 milyon m3 /Milas Çamköy yeraltı suları, olmak üzere toplam 19 milyon m3 olarak tespit edilmiştir. Proje; üç ana kaynaktan temin edilecek suyun Mumcularda bulunan içme ve kullanma suyu arıtma tesisinde arıtılmasını, arıtılan suyu ise, tüm yarımadaya yapılacak ara depolara hiç pompa kullanmadan cazibeyle verebilmek için Güvercinlikte yapılacak ana depoya basılmasını öngörmektedir. Söz konusu projeye göre Güvercinlikteki ana depodan Torba kavşağına gelen arıtılmış su kuzey ve güney ana hattı olarak ikiye ayrılmakta, kuzey hattı Gündoğan-Yalıkavak-Gümüşlük üzerinden Kadıkalesi’ne varmaktadır.

Bodrum’da nüfusun kontrol altına alınmaması halinde yıllık su ihtiyaçları:
2025 yılında 32,64 milyon m3/yıl
2040 yılında 52,33 milyon m3/yıl
2050 yılında 70,11 milyon m3/yıl
2100 yılında 312,23 milyon m3/yıl

BODRUM’DA SU KRİZİ NEDENLERİ

1- Jeolojik yapının (kayaç türünün) su tutma kapasitesi,
2- Mevcut su kaynaklarının (yer altı ve yer üstü) aşırı nüfus nedeniyle ihtiyaçlara cevap
verememesi,
3- Yer altı suyunun aşırı çekimi nedeniyle tuzlu su girişiminin iç kesimlere taşınması,
4- Tarım topraklarının turizm sektörü tarafından istila edilerek, otel, tatil köyleri, ikinci konut ve
diğer yapılaşmalar nedeniyle tahrip edilmesi,
5- Orman ve tabiatın, tarihi alanların tahrip edilmesi,
6- Başta kömür santralleri olmak üzere madencilik faaliyetleri,
7- Kaçak inşaat atıkları ve atık suyun denize deşarj edilmesi nedeniyle oluşan çevre kirliliği
problemleri,
8- Turizmin pik zamanlarındaki atık su debilerine göre projelendirilmiş arıtma tesislerinin, kış
sezonunda verimli çalışamaması.
9- Su depoları ve isale hatlarındaki muhtemel su kaçakları,
10- Tarımsal sulama,
11- Suyun bilinçsiz kullanımı,
12- Yer üstü ve yer altı sularının insan eliyle kirletilmesi,
13- Yağışların azalması,
14- Doğa olayları,
15- İklim krizi

BODRUM’UN JEOLOJİK YAPISINA BAĞLI SU KAYNAKLARI VE SU TUTMA ÖZELLİKLERİ

Bodrum ve civarında jeolojik olarak, Paleozoyik’e ait (540-250 milyon yıl yaşlı) şist ve mermer, Mesozoyik Dönemi’inin Jura ve Kretasae’ye ait (250-199 milyon yıl yaşlı) rekristalize kireçtaşları, Üst Kretase’ye ait (65 milyon yıl yaşlı) ultrabazik kayaçlar; Senozoyik Dönemi’in Neojen’e ait (23-1.8 milyon yıl yaşlı) kireçtaşı, kiltaşı, andezit, tüf ile Kuvaterner’e ait (1.8 milyon yıl ve günümüz yaşlı) alüvyon kaya birimleri yer alır.
Kireçtaşları geçirimli bir yapıya sahip olup, denize en yakın bölgelerde yer alır. Geçirimsiz tabakalar iç kesimlerde bulunmaktadır. Bu oluşum nedeni ile geçirimli bir yapısı olan karbonatlı kayaçlar, aldıkları suyu hemen denize iletmektedir. Kaya birimlerinden kireçtaşı, mermer olanlar erimeli, karstik kaya akiferdir. İçinde suyun biriktiği ve akabildiği geçirgen kayaç kütlesine akifer denir. Erimeli, karstik kaya birimlerindeki yer altı suyu genellikle kaynaklar şeklinde yüzeye çıkar. Ofiyolitik, gnays, şist, kuvarsit ve volkanik kayalar erimesiz kaya ortam akifer özelliği gösterir. Sedimanter kaya birimleri içindeki marn, kiltaşı düzeyleri geçirimsiz kaya ortam akiferler, kırıntılı düzeyler ile alüvyonlar geçirimli, taneli ortam akiferlerdir. Alüvyon alanlarda yer altı suyu, kuyular ile çıkarılmaktadır. Sedimanter kaya birimleri içindeki marn, kiltaşı düzeyleri geçirimsiz, kaya ortam akiferlerdir. Kırıntılı düzeyler ile alüvyonlar geçirimli, taneli ortam akiferlerdir. Alüvyon alanlarda yer altı suyu, kuyular ile çıkarılmaktadır.
Paleozoyik yaşlı mermerler, Mesozoyik yaşlı kireçtaşları, Senozoyik yaşlı birimlerin kumlu-çakıllı seviyeleri ile Kuvaterner yaşlı alüvyonun kumlu çakıllı seviyelerinde açılan kuyular genelde içme, sulama, turizm ve sanayide kullanılmaktadır. Yer altındaki sular. Kayaların çatlak, kırık ve oyuklarında, zeminlerin ise taneler arasındaki boşluklarında bulunmaktadır. Su tutma bakımından yağış en önemli faktördür.
Yıllık yağış 400 mm/yıl altında ise yer altı suları da düşüktür. Yağış 1000 mm/yıl üzerinde yer altı suyu yüksek değerlerde olur. Bodrum, Marmaris, Fethiye, Alanya, Didim, Kuşadası gibi ülkemizin önde gelen tatil ve turizm merkezlerinde, deniz suyu girişiminden kaynaklanan kirlilik çok büyük boyutlardadır. Deniz suyu ile kirletilen bir akiferin (tatlı su veren zemin), tekrar tatlı su verebilmesi için 1000 yıla gereksinme vardır.

MEVCUT DURUM

Çamköy kuyularından yılda 5 milyon m3, Mumcular Barajı’ndan yılda 5 milyon m3, Geyik Barajı’ndan yılda 5 milyon m3, Yarımada’nın çeşitli yerlerinden yılda 5 milyon m3, Bodrum civarından ise yılda 2 milyon m3 olmak üzere toplam 22 milyon m3 su alınması planlanmış. Bölgenin nüfus projeksiyonları (yerli ve turist nüfusa göre) 2100 yılına kadar yapılmış ve içme-kullanma suyu ihtiyacı bu nüfusa göre belirlenmiş.
2017 yılı verilerine göre, yer altı su kaynaklarından; Mumcular içme suyu arıtım tesisi 2.731.294 m3, Güvercinlik içme suyu arıtım tesisi 2.858.009 m3 su kullanmıştır. 1986 yılında kurulan Mumcular barajın su seviyesi 2018 Ağustos ayında %6 oranına düşerken, barajdan su alınamaz hale gelmiştir. Bodrum ilçesinin tamamını besleyen Geyik Barajı’ndaki su oranının ise %16 olarak çok kritik seviyelere gerilediği bilinmektedir.

İkizköy-Çamköy Havzası: ‘’Yeniköy-Kemerköy Elektrik Üretim Ticaret AŞ’’ tarafından, yeni kömür sahaları açmak için Çamköy ve İkizköy halkına istimlak ihtarnameleri gönderilmiş. Havzadaki su kuyularından 3 bin dönüm tarım arazisi de sulanmaktadır.
Çamköy bölgesinde MUSKİ 8, AKFEN (Güllük) 3, DHL (Milas-Bodrum Havalimanı) 3, sulama amaçlı 5, Karacahisar-Su çıkan Mevkii’nde 2 kuyu ve 1 kaynak bulunduğunu belirten Muğla Büyükşehir Belediyesi MUSKİ yetkilileri, o bölgede yapılacak her türlü maden üretimin yeraltı sularını etkileyeceğine ifade etmişlerdir.

BODRUM SU KALİTESİ

Bodrum’un jeolojik yapısından ve insan kaynaklı kirlenmeler dolayısıyla su kalitesinde farklılıklar olmaktadır. Miyosen-Pliyosen yaşındaki gölsel ortama ait kaya birimleri bünyelerinde yer yer linyit kömürü vardır. Yatağan ilçesi Eskihisar, Turgut, Tınaz, Karakuyu, Bağkaya, Bayır; Milas ilçesi Karacaköy, Ekizköy, Sekköy, Hüsamlar, Çakıralan, Alatepe; Menteşe ilçesi Göktepe Berik, Yerkesik Kultak’ta linyit kömürü sahaları bulunmaktadır. Bu kömür sahaları alanında ya da yakınında açılacak su kuyularının su kalitesinde formasyona bağlı olarak bozulmalar olacaktır.

Suda arsenik: Volkanik türü kayaçlardan beslenen kaynak ve kuyu suları, linyit kömürü havzalarında açılan su kuyuları arsenik barındırır. Bazı kömürlerdeki arsenik değerleri şöyledir: Menteşe ilçesi Göktepe Berik 23 ppm, Yerkesik Kultak 10 ppm, Yatağan ilçesi Bağkaya 30 ppm, Eskihisar 54 ppm, Bayır 28 ppm, Tınaz 63 ppm, Milas ilçesi Ekizköy 16 ppm, Sekköy 17 ppm, Çakıralan 23 ppm, Alatepe 10 ppm arsenik içermektedir. Bu kömürler içindeki arsenik kimyasal reaksiyonla suya geçmekte ve su kalitesini düşürmektedir. Ayrıca evaporitik sedimanter havzalardaki yer altı suların; sülfat, klorür, tuzluluk, elektrik iletkenliği yüksektir.

BEN (Balkan Endemik Nefropatisi): Pliyosen yaşlı gölsel ve kömürlü kaya birimlerinde açılacak içme suyu amaçlı kuyu sularında, kömürdeki Poliaromatik Hidrokarbonun suya geçmesiyle insanlarda bir çeşit böbrek hastalığı olan Balkan Endemik Nefropatisi riski bulunmaktadır.

Bodrum merkez içme suyu analiz değerleri (değerler 31 Ağustos 2009): pH 7.5, elektriksel iletkenliği 1018 µS/cm, kalıcı sertlik 8.5, tuzluluk 0.478, klor 180 mg/l, sülfat 53 mg/l, kalsiyum bikarbonatlı bir su. Elektrik iletkenliğinin yüksek olması dolayısıyla içilemez niteliktedir.

Yalıkavak içme suyu analiz değerleri (değerler 31 Ağustos 2009): pH 7.7, elektriksel iletkenliği 882 µS/cm, kalıcı sertlik 8.4, klor 85.4 mg/l, sülfat 79.3 mg/l, kalsiyum bikarbonatlı bir su. Elektrik iletkenliğinin yüksek olması dolayısıyla içilemez niteliktedir.

Milas içme suyu analiz değerleri (değerler 26 Ağustos 2009): pH 7.3, elektriksel iletkenliği 862 µS/cm, kalıcı sertlik 3.8, klor 103 mg/l, sülfat 26 mg/l, kalsiyum bikarbonatlı bir su. Elektrik iletkenliğinin yüksek olması dolayısıyla içilemez niteliktedir.

Havzadaki başlıca kirletici unsurlar: Evsel atık su kirliliği, tarımsal faaliyetler (sulu tarım, zeytincilik), sanayi, kara balıkçılığı (tarla balıkçılığı), alabalık çiftlikleri, mermer ocakları, fosseptik çıkış suları.

İÇME SUYU ARITMA TESİSLERİ

Mumcular İçme Suyu Arıtma Tesisi: Ham su kaynağı Mumcular barajı. 12 sondaj kuyusundan desteklenen su ile Bodrum ilçesine içme ve kullanma suyu sağlanmaktadır. 35.000 m2 alana sahip tesis 1999 yılında faaliyete geçmiştir.

Güvercinlik İçme Suyu Arıtma Tesisi: Bodrum, Bitez, Konacık, Ortakent, Turgutreis, Yalıkavak, Gündoğan, Göltürkbükü, Gümüşlük ve Yalı yerleşim yerinin içme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyacını temin eder. Nisan 2012’de devreye alınmıştır. I. Kademede 40.000 m3/gün kapasiteli arıtım yapabilmektedir. Sonra eklenecek II. Kademe ile kapasite 80.000 m3/gün’e çıkabilecek şekilde dizayn edilmiştir. Ham su; Geyik Barajı ile Çamköy yer altı sularından temin edilmektedir.

ATIK SU ARITMA TESİSLERİ

İçmeler, Gümbet, Konacık, Bitez, Ortakent, Gümüşlük, Yalıkavak, Gündoğan, Göltürkbükü, Güvercinlik ve Mumcular’da atıksu arıtma tesisleri bulunmaktadır.

BODRUM SU AYAK İZİ

Su ayak izi: Bireyin ya da toplumun tükettiği malların ve hizmetlerin üretimi için kullanılan ya da üreticinin mal ve hizmet üretimi için kullandığı toplam temiz su kaynaklarının miktarı anlamına gelmektedir. Yeşil, mavi ve gri diye üç tür su ayak izi tanımlanmıştır.
Yeşil su ayak izi: Bir malın üretiminde kullanılan toplam yağmur suyudur.
Mavi su ayak izi: Bir malı üretmek için ihtiyaç duyulan yüzey ve yer altı tatlı su kaynaklarının toplam hacmi için kullanılır.
Gri su ayak izi: Kirlenmiş suyu ifade eder, kirliliğe yönelik bir göstergedir.

Bodrum-Milas Havzası;
Kentsel su ayak izi: Mavi su ayak izi 15.773.208 m3/yıl, gri su ayak izi 224.040.484 m3/yıl.
Alt havzalarındaki su ayak izi: Mavi su ayak izi 19.539.278 m3/yıl, gri su ayak izi 354.312.500 m3/yıl.
Hayvancılık su ayak izi: Mavi su ayak izi 260.855 m3/yıl, gri su ayak izi 21.962.533 m3/yıl.
Tarımsal su ayak izi: Yeşil su ayak izi 85.215.567, mavi su ayak izi 12.025.837 m3/yıl, gri su ayak izi 8.495.822 m3/yıl.

BODRUM İÇME VE KULLANMA SUYU TEMİNİ

Kısa ve orta vadede: Milas yakınlarındaki su kaynaklarından temin edilmesi ekonomik bakımından daha uygundur.
Uzun vadede: Dalaman-Akköprü Barajı ve Namnam Çayı’ndan temin edilmesi uygundur.
İleri aşamada: Deniz suyunun arıtılması gerekiyor.

BODRUM YARIMADASI’NA SU SAĞLAYACAK KOMŞU HAVZALARDAKİ SU KAYNAKLARININ DURUMU

1- İhtiyaç suyunun Bodrum dışından taşınması: a- Suların çeşitli vasıtalarla taşınması (Boru hatları, kapalı mecra kanalları, kemerler vs.), b- Seyhan, Ceyhan ya da Manavgat Nehri gibi kaynaklardan deniz tankerleriyle, gemilerle taşınması, c- Herhangi bir bölgeden karayolu veya demiryolu araçları ile taşınması, d-Denizden balonlarla su taşınması,
2- Deniz suyunun arıtılması,
3- Yakında kaynağı var ise acı suların arıtılması,
4- Atık suların yeniden kullanımı,
Ancak, bu alternatiflerin tamamı ekonomik değildir.

BODRUM YARIMADASININ ÇEVRESİNDE YA DA UZAĞINDA BULUNAN BAŞLICA SU KAYNAKLARI BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Karaova ve Milas Havzaları: Kullanılmakta.
Ören Havzası: Yıllık 52,75 milyon m3 su potansiyeli var.
Namnam Havzası: Yıllık 324 milyon m3 su potansiyeli var.
Dalaman Havzası: Yıllık 1442 milyon m3 su potansiyeli var.

Bodrum Yarımadası’na, kısa mesafede bulunan su kaynakları: Bodrum Yarımadası’nda çok sayıda dere bulunmaktadır. Bu derelerin drenaj alanlarının küçük olması ve bölgenin jeolojik yapısının su tutmayan kayaçlarla örtülü olması nedeniyle sürekli bir debi akışına sahip değildir.

Bodrum Yarımadası’na, orta mesafede bulunan su kaynakları: Karaova ve Milas Havzaları.

Bodrum Yarımadası’na, uzak mesafede bulunan su kaynakları: Milas Ören, Köyceğiz Namnam Çayı ve Dalaman Havzaları.

Su ihtiyacın baraj, akarsu ve yer altı suyu gibi tatlı su kaynaklarından karşılanması işi: 1- Jeolojik formasyonların akifer için uygun olmayışı, dolayısıyla yer üstü ve yer altı suyu
rezervlerinin yeterli olmayışı,
2- İklimsel değişimler,
3- Buharlaşma ve kuraklık,
4- Suyun kirlenmesi,
5- Ormansızlaştırma ve erozyon,
6- Aşırı yer altı suyu pompalanması,
7- Tarımsal sulama ve endüstriyel kullanım vb. nedenler göz önüne alındığında bu olanaksız görünmektedir. Bu durumda tek çare, deniz suyunun arıtılarak, içme ve kullanma suyu ihtiyacının karşılanması olacaktır.

DENİZ SUYU ARITIMI

Dünyada, Suudi Arabistan, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Libya, Japonya, Katar, İspanya, İtalya, Mısır, Ürdün, İsrail ve İran başta olmak üzere 120 ülke deniz suyu arıtımı yapmaktadır. Türkiye’de ilk kez Balıkesir Avşa Adası 2010 yılında deniz suyunu arıtma tesisinden içme suyu temin edilmeye başlanılmıştır. Avşa Adası’nda su kaynağına deniz suyu karışması, kış aylarında 3.000’e kadar düşen nüfusun yazın 100.000’e ulaşması üzerine bu yola başvurulmuştur.
Deniz suyunun %77.8 sodyum klorür, %10.9 magnezyum klorür, %4.7 magnezyum sülfat, %3.6 kalsiyum sülfat, %2.5 potasyum sülfat ve %0.5’i karbonattan oluşmaktadır. Deniz suyu arıtımı pahalı bir işlemdir.

SUYUN YÖNETİMİ VE TASARRUFU

1- Anaokulundan başlayarak tasarruf alışkanlığını sağlamak.
2- Suyun kademeli fiyatlandırılması: Havuzlu villa ve golf sahaları çok fazla su tüketiyor. Bunlar farklı fiyatlandırılmalı.
3- Özelleştirme kapsamında olan yerlerde, su kaynağı kullanımdan dolayı ruhsatlandırmada havza kullanım payı alınmalıdır. Su kamu hizmetidir. Özelleştirilemez. Hesap verebilir bir kuruluş tarafından kar’a dayalı olmayan bir ilkeye dayanmalıdır. Fiyatlandırmada su hizmeti almanın 3 yolu vardır.
a- Hane ve işyeri başına tek fiyat,
b- Kullanılan suyun hacmine göre fiyatlandırma,
c- İki kademeli olarak kullanılan suyun hacmine göre fiyatlandırarak, daha az tüketenden az, daha fazla tüketenden daha fazla ücret almak.
4- Suya duyarlı kentsel tasarım,
5- Su tasarufuna elverişli banyo ve tuvalet, musluk malzemeleri kullanmak,
6- Yağmur suyu hasadı yapmak: Binaları yağmur suyu hasadına uygun inşa etmek, yağmur suyunun binaların çatılarından ya da zeminden toplanması, oluk sistemi ile iletiminin sağlanması, yağmur suyu deposunda biriktirilmesi, arıtılarak bina içine iletilmesidir. Bu sular yeşil alanların sulanmasında, tuvaletlerde, araba yıkanması gibi birçok amaç için kullanılabilir.
23 Nisan 2017 tarih ve 30105 sayılı ‘’Yağmur suyu Toplama, Depolama ve Deşarj Sistemleri Hakkındaki Yönetmelik’’ yayımlanmış olup, Çankaya Belediyesi ve Sarıyer Belediyesi bu yönde adım atmışlardır.
7- Suyun kirletici unsurlarını gidermek,
8- İsale hattındaki su kaçaklarını önlemek,
9- Yer üstü barajları yerine, yer altı barajları inşa etmek,
10- Ağaçlandırmaya önem vermek,
11- Ormanların korunması,
12- Su kaynaklarını olumsuz etkileyen madencilik faaliyetlerinde doğayı korumak, kamu yararı, hukuk ve şeffaflık ilkesine uymak,
13- Tarımsal faaliyetlerde, gübre ve tarımsal ilaç kullanımını kontrol altına almak,
14- Suya erişim hakkını sağlamak. 100 m ve 5 dakika normal, 1 km ve 30 dakika erişim su hakkı ihlali anlamına gelmektedir.
Unutmayalım, en büyük su kaynağı, suyun yönetimi ve su tasarrufudur.

Kaynaklar
Atabey, E. 2019. Muğla ili su potansiyeli ve su krizi (https://www.bodrumguncelhaber.com/mugla-ili-su-potansiyeli-ve-su-krizi/).
Atabey, E. 2019. Bodrum ve Çeşme’de su krizi: Bodrum ve Çeşme’ye su temini için deniz suyunun arıtılması kaçınılmaz (https://www.bodrumguncelhaber.com/bodrum-ve-cesmeye-su-temini-icin-deniz-suyunun-aritilmasi-kacinilmaz/).
Atabey, E. 2018. Muğla ili su kaynakları-potansiyeli-kalitesi ve alınacak önlemler (https://www.bodrumguncelhaber.com/mugla-ili-su-kaynaklari-potansiyeli-kalitesi-ve-alinacak-onlemler/).
Atabey, E. 2018. Türkiye su fakiri olma yolunda ilerliyor. Herkese Bilim Teknoloji D. 14.9.2018. S:129.
Atabey, E. 2018. Suyun Hikayesi. 615s. Asi Kitap: 65, Araştırma: 45,1. Baskı. İstanbul.
Atabey, E. 2013. Muğla Tıbbi Jeolojik Unsurları ve Halk Sağlığı. Muğla Bel. Kültür Yay.13.
Bakış, R. 2010. Bodrum Yarımadası’nda turizmin su kaynakları üzerindeki etkisi ve içme-kullanma suyu problemi.
GEKA. 2017.Muğla su ayak izi.

Ülküm, M. 2017. Bodrum’un su hikayesi.

http://www.habermilas.com/haber/50563/bodrumu-bekleyen-tehlike-susuzluk.html
https://www.birgun.net/haber/komur-sahalari-su-kaynaklarina-kadar-ulasti-bodrum-a-komur-madeni-tehdidi-266934
https://www.milasonder.com/haber/metin-ergundan-camkoy-yeralti-sulari-hakkinda-soru-onergesi/47357
Muğla İl Çevre Durum Raporu. 2018. Muğla Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü.
T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. 2016. Batı Akdeniz Havzası kirlilik önleme eylem planı.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

x

İlginizi Çekebilir

BODRUM VE ÇEŞME’YE SU TEMİNİ İÇİN DENİZ SUYUNUN ARITILMASI KAÇINILMAZ

BODRUM VE ÇEŞME’DE SU KRİZİ: BODRUM VE ÇEŞME’YE SU TEMİNİ İÇİN DENİZ ...