Anasayfa / ÇEVRE - DOĞA / BODRUM VE ÇEŞME’YE SU TEMİNİ İÇİN DENİZ SUYUNUN ARITILMASI KAÇINILMAZ

BODRUM VE ÇEŞME’YE SU TEMİNİ İÇİN DENİZ SUYUNUN ARITILMASI KAÇINILMAZ

BODRUM VE ÇEŞME’DE SU KRİZİ:
BODRUM VE ÇEŞME’YE SU TEMİNİ İÇİN DENİZ SUYUNUN ARITILMASI KAÇINILMAZ

 

 

YAZARIN DİĞER YAZILARI İÇİN YAZARIN ANA SAYFADAKİ FOTOĞRAFINA TIKLAYIN https://www.bodrumguncelhaber.com/author/atabey/

DR. EŞREF ATABEY
Jeoloji Yüksek Mühendisi / Tıbbi Jeoloji Uzmanı
e-posta: esrefatabey@gmail.com

Bodrum ve Çeşme’de su krizi kapıda. Ege ve Akdeniz sahillerinde, eskiden tatil planlamamızda ‘’gittiğim yerde, kalacağımız otelde su devamlı var mıdır ve kaliteli midir’’ diye hep düşünmüşümdür. Nitekim kaldığımız otellerde günlerce su kesintisinin olduğuna ve tankerlerle su temin edildiğine hep tanık olmuştum. Tatil için deniz kıyısında bir yere 17 yıldan bu yana da gitmedim. Bodrum ve Çeşme gibi tatil yerlerine, özellikle yaz aylarında tatil için gidecek olanların ya da gidenlerin, acaba gittiğim yerde yeterli ve kaliteli su bulabilecek miyim? diye düşünüyorlar mı hep merak etmişimdir. Kurban Bayramı’nda geçtiğimiz yıl olduğu gibi 1.5 milyonu aşkın tatilcinin İzmir Çeşme’ye akın etmesi bekleniyormuş. Bu insanlara yeterli düzeyde ve kalitede su nereden, nasıl temin edilecektir?
İnsanın yaşaması için en temel madde SU’dur. Su olmadan yaşamayız. Şimdi şu soruyu sorabiliriz? Peki, tüm alt yapı yatırımları mevcut nüfusa göre planlanan bu turizm merkezlerinde; ilave 2-3 milyon kişiye nasıl su temin edilecektir? Artık herkes ambalajlı su satın almakta. Bundan da en karlı çıkanlar, şişe ve damacana sularını satan şirketler olmakta. Şişe suyu; ‘’gökten yağan bedava bir sıvıyı alan ve onu benzine verdiğimizden dört kat pahalıya satan bir endüstridir’’. Özelleştirmeleriyle su, damarlarımızda dolaşan kan gibi, giderek artık radikal tekel konumuna gelmekte. Bilinmelidir ki, ‘’Su insan hakkıdır. Su ortak bir mirastır. Suyun da hakları vardır. Su bize nasıl bir arada yaşayacağımızı öğretebilir’’.
2019 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi’ne göre 31 Aralık 2018 tarihi itibariyle; Muğla ili Bodrum’un nüfusu 171.850 kişi, Datça’nın nüfusu 22.261 kişi, Fethiye’nin nüfusu 157.745 kişi, Marmaris’in nüfusu 94.247, İzmir ili Çeşme’nin nüfusu 43.489 oldu. Bu yerler Türkiye’nin önemli turizm merkezlerinin başında gelmekte. Özellikle Bodrum ve Çeşme’nin nüfusunun yaz aylarında 1.5-2, hatta 3 milyona ulaştığı belirtilmekte.
Su temin edilen kaynakların (baraj ve yer altı suyu) kapasiteleri, su potansiyeli, normal su şebekesinin, normal kanalizasyonun, Bodrum için düşünürsek 171.850 kişi, Çeşme için düşünürsek 43.489 kişiye göre planlandığı bir yerde 3 milyon insanın olması ne demek? Düşünsenize, içme-kullanma suyundan başka, yüzme havuzlu, bahçeli, bahçesi peyzajlı otelleri, villaları. Bunlar yüzme havuzlarını doldurmak isteyecekler; bahçelerini sulamak isteyecekler. Mevcut sistemin hiçbiri yani alt yapısal hiçbir yatırım şu anki mevcut yazlık konut sayısına ve onunla ivmelenen nüfusa yetmemektedir. Zaten özellikle Bodrum ve Çeşme gibi su kaynakları sınırlı olan bölgelerde turistik tesislerin ihtiyaç duydukları suyu tankerlerle taşımak zorunda kaldığı bilinmektedir.
2013 yılında hizmete giren, Bodrum Yarımadası içme suyu projesi ile Türkiye’nin en önemli turizm merkezlerinden biri olan Bodrum Yarımadası’ndaki Bodrum ilçe merkezi ve Konacık, Bitez, Ortakent, Turgutreis, Gümüşlük, Yalıkavak, Gündoğan, Göltürkbükü ve Yalı Çiftliği yerleşim yerlerine içme, kullanma ve endüstri suyu temin etmektir. Bodrum Yarımadası’ndaki mevcut yer altı suyu, Karaova yer altı suyu, Çamköy yer altı suyu, Mumcular ve Geyik Barajı kaynaklarından su temini, arıtılması ve depolara iletilmesi işidir. 2017 yılı verilerine göre, yer altı su kaynaklarından; Mumcular içme suyu arıtım tesisi 2.731.294 m3, Güvercinlik içme suyu arıtım tesisi 2.858.009 m3 su kullanmıştır. 1986 yılında kurulan Mumcular barajın su seviyesi 2018 Ağustos ayında %6 oranına düşerken, barajdan su alınamaz hale gelmiştir. Bodrum ilçesinin tamamını besleyen Geyik Barajı’ndaki su oranının ise %16 olarak çok kritik seviyelere gerilediği bilinmektedir.
İzmir Çeşme’ye içme suyu sağlayan Kutlu Aktaş Baraj suyunun yeterli olmadığı ve suların geçtiğimiz yıl yaz aylarında sürekli kesildiği, bu barajı yapılmadan önce Çeşme’ye deniz suyu verildiği, şebekelerden, musluklardan tuzlu su aktığı belirtilmekte.

BODRUM VE ÇEŞME’DE DENİZ SUYU ARITILMASI KAÇINILMAZ

Bodrum ve Çeşme’nin mevcut su kaynakları ve potansiyeli, özellikle yaz aylarında artan nüfusun su ihtiyacını karşılamaya yetmemektedir. Bu ihtiyacın tatlı su kaynaklarından (baraj, akarsu ve yer altı suyu) karşılanması; jeolojik formasyonların akifer için uygun olmayışı, dolayısıyla yer üstü ve yer altı suyu rezervlerinin yeterli olmayışı, iklimsel değişimler, kuraklık, suyun kirlenmesi, ormansızlaştırma, erozyon, buharlaşma, aşırı yer altı suyu pompalanması, tarımsal sulama, endüstriyel kullanım vb. nedenler göz önüne alındığında bu olanaksız görünmekte. Bu durumda tek çare, deniz suyunun arıtılarak, içme ve kullanma suyu ihtiyacının karşılanması olacaktır.
Zaten İzmir Büyükşehir Belediyesi İZSU Genel Müdürlüğünce, Çeşme ve Foça’da 2025’de devreye girmesi beklenen 2 adet deniz suyu arıtma tesisinin yapımı öngörülüyor. Ege Bölgesi’nde deniz suyundan tatlı su elde etmek için yatırım yapan otel sayısı 10 yıl önce 60’a ulaşmıştı.
Dünya üzerindeki su potansiyelinin %0,5’i içilebilecek nitelikte, %97’si deniz suyudur. Deniz suyunun %77.8’i sodyum klorür, %10.9’u magnezyum klorür, %4.7’si magnezyum sülfat, %3.1’i kalsiyum sülfat, %2.5’i potasyum sülfat ve %0.5’i karbonattan oluşur. Akdeniz’in tuzluluk oranı binde 37-39, Ege Denizi’nin güneyi binde 38, kuzeyi binde 33, Marmara Denizi’nin binde 22, Karadeniz’in binde 18’dir.
Deniz suyunun arıtılmasında başlıca iyon değişimi, elektrodiyaliz, ters ozmoz, damıtma, buharlaştırma vd. yöntemler uygulanır. Dünya’da denize kıyısı olan ve su kaynakları kısıtlı olan yerleşimlerde içme suyunun deniz suyundan sağlanması için deniz suyunu arıtma (desalinasyon) tesisleri yapılmaktadır. Bu teknolojide deniz suyu bir su alma yapısı ile denizden arıtma tesisine iletilmekte ve tuzundan arıtıldıktan sonra geriye kalan yoğun tuzlu su tekrar denize verilmektedir. Esasta deniz suyundan tuzun ayrılmasını sağlayan bu tesisler günümüzde özellikle Arap ülkelerinde ve ABD’de olmak üzere 120 ülkede kullanılmaktadır. Dünya’da tuzlu sudan tatlı su elde eden başlıca ülkeler sırasıyla; Suudi Arabistan, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Libya, Japonya, Katar, İspanya, İtalya, İsrail ve İran’dır.
Bodrum, Datça, Marmaris, Çeşme, Seferihisar, Urla, Foça, Dikili gibi su kıtlığı riski altındaki turizm merkezlerinin içme ve kullanma suyu temini için deniz suyunun arıtılması, giderek kaçınılmaz hale gelmektedir. Türkiye’de ilk kez Balıkesir Avşa Adası’nda 2010 yılında 23 milyon lira maliyetle kurulan deniz suyunu arıtma tesisinden içme suyu temin ediliyor. Mevcut su kaynağına zamanla deniz suyu karışmaya başlaması, kış aylarında 3 bine kadar düşen belde nüfusunun yaz mevsiminde turist akınıyla 100 bine ulaşması üzerine bu yola başvurulmuş. İleride İstanbul, Kocaeli, Tekirdağ, İzmir, Antalya ve Mersin gibi illerin içme suyu temini için deniz suyu arıtılmasına geçilmesi kaçınılmaz olabilir.

Kaynaklar
Atabey, E. 2018. Suyun Hikayesi. 615s. Asi Kitap: 65, Araştırma: 45,1. Baskı. İstanbul.
Atabey, E. 2013. Muğla Tıbbi Jeolojik Unsurları ve Halk Sağlığı. Muğla Bel. Kültür Yay.13.
Eren, H. ve Batur, B. 2002. Tuzdan arındırma (desalination) sistemleri ve bir güç
santralinin tuzdan arındırma tesisinin incelenmesi (http://www1.mmo.org.tr/resimler/dosya_ekler/449b9317dad920c_ek.pdf?dergi).

DR. EŞREF ATABEY’IN YAZISI: MUĞLA İLİ SU POTANSİYELİ VE SU KRİZİ


http://mugladevrim.com.tr/haberler/mugla-haberleri/30-yillik-baraj-kurudu-
http://www.diken.com.tr/bodrumu-bekleyen-tehlike-icme-suyu-saglayan-baraj-kurumak-
http://www.gundemcesme.com/haber/Cesme-ye-deniz-suyu-aritma-tesisi/108441 https://arge7.com/detay2.asp?id=3938
http://ilksesgazetesi.com/haberler/guncel/cesmede-su-tehdidi-55073
https://www.researchgate.net/publication/284163768_Deniz_suyu_aritimi_tesislerinde_su_alma_ve_denize_desarj_yapilari
Muğla İl Çevre Durum Raporu. 2018. T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Muğla Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğü.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

x

İlginizi Çekebilir

Dalaman / Karacaağaç-Göcek Orman Yangınına Bir Başka Yönüyle Bakış

Bu makale ‘’Herkese Bilim Teknoloji Dergisi, 26 Temmuz 2019, Sayı: 174, Sayfa: ...