Anasayfa / KÖŞE YAZARLARIMIZ tüm yazılar için fotografa tıklayınız / DR. EŞREF ATABEY / ASBEST: ESKİŞEHİR MİHALIÇCIK İLÇESİ TATARCIK KÖYÜ ASBEST MARUZİYETİ

ASBEST: ESKİŞEHİR MİHALIÇCIK İLÇESİ TATARCIK KÖYÜ ASBEST MARUZİYETİ

ASBEST:
ESKİŞEHİR MİHALIÇCIK İLÇESİ TATARCIK KÖYÜ ASBEST MARUZİYETİ

Dr. EŞREF ATABEY
Jeoloji Yüksek Mühendisi / Tıbbi jeoloji-İş Güvenliği-Asbest söküm uzmanı
e-posta: esrefatabey.gmail.com

Asbest tanımı: Asbest terimi; magnezyum silikat, kalsiyum-magnezyum silikat, demir-magnezyum silikat veya sodyum-demir silikat bileşimindeki, ateşe, asitlere ve darbeye dayanımlı, iletkenlik özelliği olmayan lifsi silikat mineralleri için kullanılan genel bir ifadedir. Hepsinin ortak özelliği lifsel yapıya sahip olmalarıdır. Halk arasında asbestin bilinen adları; amyant, ak toprak, marın, havara, gök toprak, çelpek toprak, geren toprak, taş yünü, kaya yünü ve höllük’tür.

Asbestin kullanımı: Asbest, Anadolu’da evlerin damlarında su geçirmez malzeme olarak, sıva ve badanasında yoğun kullanılmıştır. Ara sokaklarda, köy yollarında, köy okullarının bahçelerinde asbestli serpantin malzeme kullanılmış/kullanılmaktadır. Bazı yerlerde bebeklerin altlarına höllük toprağı, bazı yerlerde pekmez toprağı olarak kullanılmıştır.

Asbest lifleri; çapraz, uzunlamasına ve küme halinde bulunurlar. Sadece 3 asbest lifi türünden krizotil (% 98), amosit ve krosidolit, 3.000’den fazla endüstriyel alanda kullanılmıştır. Başlıcaları; tekstil, filtreler, gemi yapımı, uçak yapımı, çimento üretimi, otomobil yapımı, izolasyon ürünleri, su boruları yapımı, petrokimya endüstrisi, gaz maskelerinin yapımı, yer karoları ve kaplama levhaları alanlarıdır. Asbestin asıl kullanım alanı endüstride olmuştur. Basınca, sıcaklığa, asitlere dayanımlı olması ve mukavemet gücü nedeniyle endüstride yoğun bir şekilde kullanım alanı bulmuştur. Çatı kaplaması, şap, asbestli çimentodan mamul basınç boruları, kanalizasyon boruları, çiçek saksıları, yalıtıcı ve ateşe dayanıklı levhalar, kilim, kumaş, döşemeler, masa örtüsü, saç kurutma, çamaşır ve tost makinelerinde, buzdolabı ve elektrik süpürgelerinde, otomobil ve motosiklet fren balatalarında, ısıtma boruları, izolasyon, taban fayansları ve fayans çimentoları, yer paspası, akustik fayanslar, su borusu kaplamaları, spreyli yalıtım, bitümlü bileşikler, refrakter tuğlalar, kuvvetlendirilmiş plastikler, katalizör destekleyiciler, asbestli dokumalar, amosit mukavva levhalar, urgan ve ip imalinde, ambalaj malzemeleri, elektrolitik hücrelerin diyaframları için mavi asbest, kimyasal etkilere dayanıklı filtreler, oda ve koridor izolasyonu, zemin duvar ve tavanlarda yangın emniyeti için kullanılmıştır.

Asbestin sağlığa etkisi: Asbest, Dünya Sağlık Örgütü’ne göre; kanserojen ‘’ 1A ‘’ sınıfında yer alır. Asbest lifleri ya da tozu, uzun süre solunduğunda pek tedavisi olamayan, ölümcül ‘’Mezotelyoma’’ diğer adıyla ‘’Akciğer zarı kanseri’’ nedeni olmaktadır.

TATARCIK KÖYÜ ASBEST MARUZİYETİ

Eskişehir ilinde amfibol asbest oldukça yaygın bulunmaktadır. Özellikle asbest zuhurları Mihalıçcık çevresinde kümelenmiştir. Eskişehir kuzeyinden başlayarak Mihalıçcık’a kadar uzanan metamorfik kayaçlardan amfibol şist, tremolit şist, aktinolit şit ve klorit şist düzeylerindeki alterasyon zonlarında amfibol asbest oluşumları görülmektedir
Mihalıçcık ilçesi Tatarcık köyünün 20 m kuzey-kuzeybatısında terk edilmiş asbest ocağı bulunur. Burada büyük bir yarma açılmıştır. Ocakta asbest üretimi yapılmış olup, asbest yığınları gelişigüzel açıkta bırakılmıştır. Alınan örnek üzerinde yapılan XRD ve Sem analizlerinde bunların genellikle tremolit asbest türünde olduğu saptanmıştır. Beyaz ve ipek parlaklığındadır. Tatarcık köyünde bulunan asbest yığınları ve pasaları köyün hemen yakınında olup, asbest pasa ve yığınlarından rüzgarlarla çevreye asbest lif ve tozları karışmaktadır.
Tatarcık köyünde yaşayan bazı kadınlar, eşlerinin önceki yıllarda asbest ocağında çalıştıklarını ve çoğunun kanserden öldüğünü belirtmişlerdir. Tatarcık köyünde tarla toprağının da asbestli olduğu görülmüştür. Yağışlı mevsimlere göre kurak mevsimlerde ve rüzgarlı havalarda asbest tozuna maruziyetin en fazla olduğu bilinmektedir. Köy içinde olduğu gibi köy yakınlarında, tarlalarda ve su bendi yapmak için kazılan derelerde ve yol yarmalarında asbestli malzeme yüzeylenmiş olup, asbest tozuna maruziyet devam etmektedir.

Asbest işleme fabrikası

Taratcık ocağından çıkarılan asbesti işleyen, Mihalıçcık merkezi Eskişehir yönündeki girişinde, 1981 yılında faaliyette olan ve daha sonra kapatılmış olan asbest işleyen fabrika kalıntısı bulunmaktadır. Fabrika bahçesinde terkedilmiş ve çevreye saçılmış halde asbest yığınları vardır. Bu asbest işleme fabrikası Nisan 2019 tarihinde yıkılarak, bir inşaat firması şantiyesi yapmıştır. 26 Nisan 2019 tarihinde yapılan incelemede, önceki üzeri toprakla örtülü olan asbest yığını tesviye edilmiş. Asbest açığa çıkarılmış, havaya ve çevreye dağılımı kolay hale gelmiştir. Bu asbest tozu tüm Mihalıçcık merkezindeki halkın sağlığını tehdit etmektedir.

TATARCIK KÖYÜ ASBEST MARUZİYETİ ÖNLEMLER

Asbest ocağında:
1-Köyde yaşayanların asbestten arındırılmış, yakındaki güvenli bir alana taşınması.
2-Eğer taşıma işlemi olmayacaksa; yerinde önlem alınması;
a-Asbest ocağı yarmasının, çıkartılmış olan atık pasa ile doldurulması ve üzerinin
toprak ile örtülmesi.
b-Ocağın evlere bakan kısmında teraslama ve istinat duvarı örülerek, gerisinin
toprakla örtülmesi.
c-Örtülen alanın üzerinin ağaçlandırılması (burada köklü ağaçta olabilir),
yeşillendirilmesi.
d-İşlem sırasında evler boşaltılması ve karantinaya alınması,
e-İşlemlerin asbest söküm uzmanları kontrolunda yapılması.
f-İşlemler yapılmadan once bir iş planlamasının yapılması.
Evlerde: Evlerin duvarlarında, (sıvasında asbest kullanılan evlerde) iyileştirme yapımalı.
kullanılmayanlar yıkılarak malzemesi gömülmeli. Köy halkının asbest maruziyetine karşı ne yapması gerektiği ile ilgili asbestle ilgili ve sağlıkla ilgili (etkisi) bilgilendirilmeli. Asbest toprağının kullanılmaması konusunda eğitilmeli.
Tarlada: Tarla sahiplerinin çalışmaları sırasında asbest tozuna karşı toz maskesi
kullanmaları, kişisel koruyucu elbise giymeleri. Kullanılmış maske ve iş elbisleriyle evlerine gitmemeleri gerekir.
Havuz ve bentler: Tatarcık köyü yakınlarındaki tarlalarda meyve fidanları dikildiği ve
sulama için derelere bent ve çukurlar açıldığı görülmüş ve ayrıca yol yarmalarında da asbest zuhurları görülmektedir. Asbest tozundan etkilenmemk için, yol yarmalarındaki kısımlara istinat duvarları yapılmalı, ya da püskürtme beton vd. teknikler uygulanmalı. Havuzlarda sürekli su bulundurularak, tozlaşma önlenmeli. malzeme alınan yerler kapatılmalı.
Kaynaklar
Eşref Atabey. 2017. Mineral Dusts and Health. 296p. Lambert Academic Publishing. ISBN: 978-
622-2-07140-6. Düsseldorf-Germany.
Eşref Atabey. 2015. Eskişehir ili Tıbbi Jeolojik Unsurları ve halk sağlığı. Eskişehir
Büyükşehir Belediyesi yayını.
Eşref Atabey. 2009. Türkiye’de Asbest, Eriyonit, Kuvars ve Diğer Mineral Tozları Ve
Etkileri. MTA Yerbilimleri ve Kültür Serisi: 6, 191s. ISBN:978-605-4075-44-7.
Yusuf İzzettin Barış. 1987. Asbestos and erionite related chest diseases, Semih Ofset
Matbaası. Ankara.
Yusuf İzzettin Barış ve Eşref Atabey. 2009. Türkiye’de Mesleksel ve Çevresel Hastalıklar,
Köseleciler 1933, Magic Digital Center. 221s. Bursa.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

x

İlginizi Çekebilir

JEOTERMAL (SICAK SU) KAYNAKLARI SORUNLARI

JEOTERMAL (SICAK SU) KAYNAKLARDA ARSENİK, FLORÜR, BOR ELEMENTLERİ VE RADON GAZI SORUNU ...