MUĞLA İLÇELERDE HIZLI NÜFUS ARTIŞI SORUNU

MUĞLA İLÇELERDE HIZLI NÜFUS ARTIŞI SORUNU
(Yatağan ve Kavaklıdere’de görülen göçün nedeni
termik santrallar ve mermer ocakları)

DR. EŞREF ATABEY
Jeoloji Yüksek Mühendisi / Tıbbi Jeoloji uzmanı / Yazar

MUĞLA ilinin 13 ilçesi bulunmaktadır. 2022 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemine göre (ADNKS) ilin nüfusu 1.021.141 kişidir. Bir önceki yıla göre 20.368, son on yılda 182.817 kişi artmıştır. Km2’ye 79 kişi düşmektedir.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2022 yılı ADNKS göre, Muğla ilçelerinden Yatağan ve Kavaklıdere’nin göç verdiği, diğer tüm ilçelerinde hızlı nüfus artışı olduğu görülmektedir.

Muğla Yatağan ve Milas ilçelerindeki termik santrallar ile Kavaklıdere’deki mermer ocaklarının yörede istihdam artışına neden olabileceği ve dolayısıyla nüfus artışı beklenebileceği düşünülebilir. Bu yöre doğal haliyle yaşanılabilir olmasına karşın, tam tersine göç vermesinin bir nedeni olmalı. Bunda termik santrallar ve mermer ocaklarından kaynaklı solunan havanın, toprağın, su kaynaklarının kirlenmesi, sağlık risklerinin bulunması, tarım alanlarının daralması, istihdamın olmayışı ve giderek yaşanabilir olmaktan çıkıyor olmasının etkisinin olduğunu belirtebiliriz.
Muğla ilçelerindeki hızlı nüfus artışının nedenlerinden biri de tarımsal getirilerin azlığı, tarım alanlarını işleyecek nüfusun daralması ve toprakların yerleşim amaçlı el değiştirmesindendir.

TÜİK 2022 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemine göre Muğla ili ve ilçelerinin nüfusları;

1-BODRUM nüfusu 187.284, bir önceki yıla göre 5.743, son on yılda 56.294 kişi artmıştır.

2-FETHİYE nüfusu 170.379’dur. Bir önceki yıla göre 3.265, son on yılda 22.507 kişi artmıştır.

3-MİLAS nüfusu 145.275 kişidir. Bir önceki yıla göre 2.021, son on yılda 18.181 kişi artmıştır.
4-MENTEŞE 2013 yılında merkez ilçe olmuş, o yılki nüfusu 99.911 kişidir. 2021 yılı nüfusu ise 118.443 olup, önceki yıla göre 5.302, kurulduğu 2013 yılına göre 18.532 kişi artmıştır.
5-MARMARİS nüfusu 95.849’dur. Bir önceki yıla göre 2 kişi azalmış, son on yılda 13.939 kişi artmıştır.

6-SEYDİKEMER 2013 yılında Fethiye’den ayrılarak ilçe olmuştur. O yılki nüfusu 59.660, 2021 yılı nüfusu 61.427 kişidir. Bir önceki yıla göre 121, kurulduğu 2013 yılına göre 1.767 kişi artmıştır.
7-ORTACA nüfusu 52.929 kişi olup, bir önceki yıla göre 1.192, son on yılda 10.009 kişi artmıştır.

8-YATAĞAN nüfusu 45.077 kişidir. Bir önceki yıla göre 95, son on yılda 658 kişi azalmıştır.

9-DALAMAN nüfusu 44.386’dır. Önceki yıla göre 1.350, son on yılda 9.571 kişi artmıştır.

10-KÖYCEĞİZ nüfusu 38.425’dir. Bir önceki yıla göre 444, son on yılda 5.094 kişi artmıştır.
11-ULA nüfusu 26.306’dır. Bir önceki yıla göre 248, son on yılda 2.868 kişi artmıştır.

12-DATÇA nüfusu 24.519 kişidir. Bir önceki yıla göre 808, son on yılda 7.515 kişi artmıştır.

13-KAVAKLIDERE nüfusu 10.842’dir. Bir önceki yıla göre 29, son on yılda 152 kişi azalmıştır.

Nüfusu yüzbinden fazla olan ilçelerden 187.284 kişi ile Bodrum ilk sırada, 170.379 kişi ile Fethiye ikinci sırada, 145.275 kişi ile Milas üçüncü sırada ve 118.443 kişi ile Menteşe dördüncü sırada yer almaktadır.
Marmaris ise 95.849 kişi ile yüzbin sınırına dayanmıştır.
2020 yılı nüfusuna göre en fazla nüfus artışı olan ilçeler sırasıyla
5.743 kişi artışla Bodrum,
5.302 kişi artışla Menteşe,
3.265 kişi artışla Fethiye,
2.021 kişi artışla Milas,
1.350 kişi artışla Dalaman,
1.192 kişi artışla Ortaca
808 kişi artışla Datça’dır.

Muğla ilçelerindeki hızlı nüfus artışının en önemli nedenlerini, başta turizm bölgesi ve coğrafi bakımından yaşanılabilir olmasına bağlayabiliriz.
Diğer bir neden de tarımsal getirilerin azlığı, tarım alanlarını işleyecek nüfusun giderek azalması ve toprakların yerleşim amaçlı el değiştirmesindendir.
Bu hızlı nüfus artışı beraberinde ormanların, tarım alanların giderek yerleşimlere açılmasına, doğal ortamın bozulmasına, çevrenin kirlenmesine yol açacaktır.
İçme kullanma suyu ihtiyacı başta olmak üzere birçok sorunları beraberinde getirecektir.
Bir önceki yıla göre 5.743 kişi artışla ilk sırada olan Bodrum’un nüfusu son on yılda 56.294 kişi artmıştır.
Bu nüfus artışının devam etmesi durumunda, ilçede yaşanmakta olan içme ve kullanma suyu sıkıntısının bir krize dönüşebileceğini söyleyebiliriz.
Yatağan ve Kavaklıdere’nin nüfuslarında azalma görülmektedir.
Yatağan nüfusu bir önceki yıla göre 95, Kavaklıdere nüfusu 29 kişi azalmıştır.
On yıl öncesine göre ise Yatağan nüfusu 658, Kavaklıdere nüfusu 152 kişi azalmıştır.
Marmaris nüfusunun bir önceki yıla göre 2 kişi azalmış olması dikkat çekicidir.

Yatağan nüfusunun azalmasının en büyük etkisi termik santrallarden kaynaklı hava, toprak ve su kirliliği, halkın geçim kaynağı tarım alanlarının kömür ocaklarına açılması, ürünlerinin verimsizleşmesine, Kavaklıdere nüfusunun azalmasını ise mermer ocaklarının çevreye verdiği zararlar, istihdamdaki ve tarımdaki daralmaya bağlayabiliriz.

Yatağan’daki termik santrallarden kaynaklı kirlenme yetmiyormuş gibi, biraz daha yöre kirlensin, çevreye, insan sağlığına zarar versin diye şimdilerde bir de çimento fabrikası kurulması gündemdedir.

Bir yerdeki, yöredeki, bölgedeki nüfusu azaltmanın ya da durdurmanın yolu; solunan hava, toprak, su kaynaklarını kirleterek, doğayı ve çevreyi tahrip ederek o yer ya da yöreyi yaşanılabilir olmaktan çıkartmaktır. Örneğin termik santral, çimento fabrikası kurmak, baraj yapmak gibi faaliyetler olabilir.

Yatağan-Milas-Kavaklıdere yöresinde 3 termik santral ve sayısız mermer ocağı bulunmaktadır. Yatağan ve Milas Havzasındaki tarım alanları, yöre halkının geçim kaynağı olan zeytinlikler kömür sahalarına terk edilmiş durumdadır.

Yatağan’daki bazı köyler kömür sahaları için yerlerinden kaldırılmıştır. Yeni yönetmelik değişikliğiyle de tarım alanları daha da daraltılmaktadır. Yöre insanının yaşamını sağlayan unsurlar ortadan kalkmakta, nefes aldığı hava, içtiği su, besinleri sağlayacağı toprak kirlenmektedir.

Termik santrallar ve kömür ocakları için yaşam alanları kamulaştırılarak insanlar göçe zorlanmaktadırlar.

1984 yılında, Milas Sekköy’den kömür ocakları için tarımsal iskân olarak Çanakkale-Gökçeada Uğurlu köyüne 18 aile, Yatağan Eskihisar’dan 40 aile, barajdan dolayı Burdur Bucak ilçesi Kızıllı ve Karacaören köyünden 45 ailenin yerleştirildikleri bilinmektedir.

Orman ve tarım alanları hızla madenciliğe açılmaktadır. TEMA’ya göre, Muğla ve çevresinin %59’u, tarım alanlarının %48’i, orman alanlarının %65’i, milli park gibi statülerle koruma altına alınmış alanların %55’i, önemli doğa alanlarının %65’i, kültür varlıklarının (arkeolojik sit alanı gibi) %66’sı madenler için ruhsatlandırıldığı belirtilmektedir.
Dr. Eşref Atabey-Jeoloji Yüksek Mühendisi/Tıbbi Jeoloji uzmanı-14.3.2022