Bölüm-3… Sanayi Sitesi ve Hipodrom Hakkında Gerçekler ve Yanılgılar

Ali Dizdar’ın yazısı

Bölüm-3… Sanayi Sitesi ve Hipodrom Hakkında Gerçekler ve Yanılgılar

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM…. Sanayi Sitesinin Faaliyete Geçmesi ve Hipodrom’un keşfi

Ethem Usta (Ethem DEMİRÖZ) anlatıyor,

Sanayi Sitesi inşaatlarının 1987 de bitirilip teslim alınmasından sonra yüksek gerilim direkleri ve 600 KVA lık trafo ve trafo binası kooperatif tarafından yaptırıldı ve bedelsiz olarak Türk Elektrik Kurumu’na devredildi. Elektriğin yer altından dükkanlara dağıtımı ve binaların elektrik tesisatlarını, emanet usulü bir şirkete yaptırdık. Su tesisatlarını her ortak kendi imkanıyla yaptırdı. İmar planında belirtilen yerde faaliyete geçen, spor sahası ile Sanayi Sitesi arasındaki 8000 metrekarelik cadde, bedel alınmadan terk edildi. Site içi ve etrafındaki yolları Belediye, bedelini kooperatiften alarak asfaltladı.

Sanayi sitesinin içini ağaçlandırdık. Uzun süren çabalarımız sonrasında 111 ortak çekilen kuralarla iş yerlerine kavuşup yerleşmeye başladık. Resmi, hukuki, kanuni işlemler için bir avukat, hesap işleri için bir emekli maliyeci, büro işlerini emekli bir bankacı ile yürüttük.

Sanayi Sitesi dükkân tapularını sahiplerine/ortaklara teslim ettikten sonra görevi sona eren kooperatifi, tasfiye/kapatma kararı aldık. Tasfiye süresinin bir yıl sürmesi gerekiyordu. Bu süre içerisinde, fazladan yapılan dükkanları açık arttırma usulüyle sattık. Devlet Hastanesine, 650 bin liraya bir röntgen cihazı alıp bağışladık. Emniyet amirliğine, henüz yaygın olmayan ve nadir bulunan bir bilgisayar alıp bağışladık. Yapılmakta olan Polis Lojmanlarına, 1 Milyon kadar bir para bağışında bulunduk. Devlete kurumlar vergisi olarak yüklüce bir miktar ödedikten sonra Kooperatif hesabında kalan parayı, her bir ortağa 300 biner lira olarak hesaplarına havale ettik. Toplanan paraların muhafazası ve parasal işlemlerin tümünü, Halk Bankası aracılığı ile yaptık. Kooperatifin tüm evraklarını kanunen 10 yıl saklanmak üzere, notere teslim ettik. Sonra da bütün ortakların aileleriyle katıldığı bir veda yemeği tertipleyerek, 1974’te başlayıp 1988 de biten, 14 yıl süren yapılanma çalışmalarımızın sonuna gelmiş olduk.

Bu 14 yıllık zaman içinde, tüm çalışmalarımızı yönetime seçilmiş aynı 5 kişi ile yürüttük. Resmi işlerin takibi için, Ankara’da bakanlıklar, Anıtlar Yüksek Kurulu, Muğla Kooperatifler Müdürlüğü, Muğla Valiliği, Bodrum Müze Müdürlüğü, Bodrum Kaymakamlığı, Bodrum Belediye Başkanlığı ve İmar Servisi, Türkiye Elektrik Kurumu İzmir Bölge Müdürlüğü, Bodrum Tapu Dairesi, Bodrum Vergi Dairesi, Bodrum Emniyet Müdürlüğü ve Bodrum Adliyesi gibi devlet kuruluşlarıyla, her biri ayrı içerikli, 80 dosya oluşturduğumuz muameleler yürüttük. Yüzlerce iş takibi yolculukları yaptık. Bazı hoş olmayan davranışlara maruz kaldık. Kaba tehditlerle karşılaştığım gibi, birkaç kooperatif ortağının yolsuzluk yaptığım gibi vefalı (!) şikayetlerine de maruz kalarak, tahkikat heyetinin sonuçta benden özür diledikleri bir tahkikat geçirdim. Sanayi Sitesi için istimlak edilen bir bahçe sahibinin azmettirmesi sonucunda bir namlunun hedefi haline gelip şans eseri kurtulduğumu 5 yıl sonra tetikçinin kendi itirafından öğrendim. Topluma hizmet edenlerin kaderinde bunlar vardır deyip geçtim. Her şey Allah’ın takdiridir dedim.

Geçen bu 14 yıllık süre içerisinde yönetim olarak çalışmalarımız karşılığında hiçbir karşılık istemediğimiz gibi bir beklentimiz de olmadı. Birçok çalışma masraflarını ve seyahatlerimizi kendi cebimizden karşıladık. Yönetici olarak kooperatife günlük, aylık, yıllık, yolluk gibi bir kuruş bir ödeme yaptırmadık.

Burayı yazmak biraz ayıp kaçacak ancak yazma zorunda kaldım. Sitenin yapımı için katılan 4 şirket kapalı zarf usulü 400 milyon, 380 milyon, 360 milyon ve 330 milyonluk teklifler verdiler. Biz en ucuzu 330 milyonluk şirketi seçip yine de pazarlığa oturduk. Bu tekliften hiç para kazanmadıklarını, Bodrum piyasasında tutunmak için düşük tuttuklarını ve bu 330 milyonun 30 milyonunu yönetim kademesine komisyon olarak ayırdıklarını söylediklerinde, bu tekliflerini reddedip 30 milyonu tekliften düşürttük ve inşaatları 300 milyona yaptırdık. Bu müteahhitler halen Bodrum’dadırlar.

Yönetimin, ısrarla, inatla, inançla, sebatla, sabırla, yaptığı etkin çalışmaları sonucu hiçbir devlet yardımı almadan, hiçbir kredi kullanmadan, alt yapı ve üst yapım aşamalarında en ufak bir belediye yardımı görmeden. Site arazilerini parasını ödeyerek, yollarını, kanalizasyonunu, tüm elektrik tesisatlarını, trafolarını, su tesisatlarını, çevre duvarlarını ve ağaçlandırmayı kooperatif ortaklarının kendi maddi imkanlarımızla yaparak, Sanayi Sitesi’ni Bodrum’a kazandırdık.

İş yerlerinin kura ile dağıtımı sağlandığında, biz yönetimdekiler de diğer ortaklarla eşit haklara sahip olarak birer dükkân sahibi olduk. Bizler Bodrum’un küçük esnafı olarak rahat çalışabileceğimiz iş yeri ve sahasına kavuşmuş olduk. Yardımcı olanlara teşekkür ederken, hiç kimseye, engel olmaya çalışanlara bile, kırgınlığımız yoktur. Sağ olanlara sıhhat vefat edenlere Rahmetler dilerim.

1981 yılında Kooperatif olarak Sanayi Sitesi İnşaat Planlarını onaylanmak üzere Anıtlar Kurulu’na sunduğumuzda, Anıtlar Kurulu, Bodrum Müze Müdürlüğü’nden inşaat arazisinde eski eser araştırması yapılmasını istemişti. Bodrum Müze Müdürlüğü arkeologları Sanayi Sitesi arazisinde gerekli araştırmaları yaparak 08-09-1981 tarihinde cevaben, “03-09-1981 GÜNÜ SANAYİ SİTESİ ARAZİSİ YERİNDE İNCELENMİŞ OLUP HERHANGİ BİR ARKEOLOJİK BULUNTUYA RASTLANMAMIŞTIR” raporu vermiştir. Müze Müdürlüğü arkeologları ayrıca Sanayi Sitesi arazisinin 1974 Bodrum Koruma İmar Planındaki 1. Ve 2. Derece SİT sınırları dışında kaldığını da vurgulamıştır. Anıtlar Kurulu da bu inceleme sonucunda bize inşaat izni vermiştir.

FOTO… SSH 019

İnşaatlar yapıldığı sırada kanalizasyon şebekesi de bitirildi. Mimari planların çizimini yapan Mimar İlker ÖZER tüm inşaat safhalarını takip etti. Sağlam yapılması planlanan binaların temellerinin derin kazıları ve kanalizasyon şebeke kazıları Bodrum Müze Müdürlüğü elemanlarının kontrolünde yapıldı ve hiçbir tarihi eser kalıntısına rastlanmadı.

HİPODROM’un keşfi….

1988 yılına geldiğimizde Sanayi Sitesi inşaatları alt yapısı ile birlikte tamamlanmış ve sanayi esnafı yerleşmeye ve çalışmaya başlamıştı. Sanayi esnafının hakkı ve ihtiyacı olan telefon edinme talepleri PTT kurumunda birikince, PTT de bu bölgede ve ötesinde bulunmayan telefon hattını döşemeye girişti. Sanayi Sitesi üzerindeki şehir giriş-çıkış yolu yol kenarında yapılan telefon hattı döşeme kazıları esnasında Sanayi Sitesi ile şehir yolu arasında 03 Mart 1988 tarihinde bir kısım eski taşlara rastlanması üzerine Bodrum Müze Müdürlüğü incelemelerde bulundu. Müze arkeologlarının inceleme ve araştırmaları sonucunda bu taşların bir Hipodromun kalıntıları olduğu belirtildi. PTT hat döşeme çalışmaları durdurularak müze elemanlarınca kazı yapıldı.

FOTO… SSH 020

FOTO… SSH 021

Yapılan kazılar sonucunda 6 Haziran 1988 tarihinde Müze Müdürlüğüne Arkeolog Bahadır BERKAYA ile Müze araştırmacısı Serap YAKAR imzalı detaylı bir rapor sunuldu.

Aşağıda tamamını yayınladığım bu raporda özet olarak. Bu taşların “Mavsalos döneminde inşa edildiği, Antik Halikarnasos Şehri Stadyumuna ait oturma basamakları olduğu anlaşılmıştır. Kalıntılar kuzeyden güneye doğru 40 metre boyunca sanayi binalarına 5-10 metre uzaklıkta paralel olarak 6 basamaktan 1 basamağa doğru azalarak ve sıfırlanarak uzanmaktadır. Stadyumun “U” planlı olma olasılığı düşünülerek oturma sıralarının karşı tarafında yapılan sondajlarda sıra izlerine rastlanmamış olup stadyum 180 metre uzunluğunda ve “I” planlıdır. Kalıntının kuzey ucundaki 7 basamağının toprak altında kalması nedeniyle korunduğu ve görülebilen diğer sıra taşlarının sökülerek Geç Bizans döneminde Bodrum çevre yolu Antik teras duvarlarında kullanıldığı, çevredeki eski Bodrum evleri ve kuyularında duvar yapı malzemesi olarak kullanıldığı yapılan araştırmada anlaşılmıştır” denilmektedir.

FOTO… SSH 022

FOTO… SSH 023

Son buluntu olarak Amerikan Hastanesine ek binalar yapılırken bulunan Geç Roma dönemi mozaikli evlerde Antik Stadyuma ait basamak taşlarının kullanıldığı saptanmıştır.

Ayrıca bu kazılarda Danimarka Odense ve Aarhus Üniversitesi ile İzmir 9 Eylül Üniversitesi’nin iş birliği ile oluşturulan Halikarnas Ekibinde, Başta Prof. Dr. Paul PEDERSEN, Deniz Bilimleri ve Teknolojileri Enstitüsünden Dr. Mustafa ERGÜN, Aarhus Jeofizik Laboratuvarından Dr. Niels ABRAHAMSEN yer almışlardır. 4 Nisan-4 Mayıs tarihleri arasında yeni jeofizik yöntemlerle yapılan incelemelerden sonra Prof. Paul PEDERSEN konu hakkında detaylı bir rapor vermiştir.

FOTO… SSH 024

Bodrum Belediyesi Sanayi Sitesi kuzeyindeki dağlardan süzülüp gelen yağmur sularının taşkınlara sebebiyet vermemesi için yaptığı drenaj çalışmalarında şehir stadyumu ile Sanayi Sitesi arasındaki yolun altına yüzlerce metre drenaj boruları döşemiştir. 120 cm çapındaki bu drenaj borularının döşenmesi esnasında 3 metre derinliğe kadar kazı yapılmıştır. Bu kazılarda herhangi bir tarihi kalıntıya rastlanmadığını, Bodrum Belediye Başkanlığı şahsımın sorusuna cevaben 06 Aralık 2004 tarihli yazısıyla bildirmişti.

FOTO… SSH 025

Sanayi sitesinin faaliyete geçtiği 1987 yılından bu yana geçen 38 yıl süresince ülkenin çeşitli bölgelerinden gelerek burada iş yeri açan yüzlerce kişi olmuştur. İlk yapılan 130 dükkâna ilaveten çeşitli dönemlerde 50 dükkân daha inşa edilmiştir. Turizmin getirisi iş sahası ihtiyaçları arttıkça sanayide iş yeri çeşitleri artmıştır. Sanayi Sitesi iş yerlerinde çalışan sayısı günümüzde 700 ün üzerinde tahmin edilmektedir.

Bu bölümü de burada sonlandırdık. Gelecek bölümde Hipodrom hakkında yalan yanlış bilgiler veren yayınları ve yanılgılarını inceleyeceğiz.

Görüşmek üzere saygılarımla Ali DİZDAR.