ZEYTİNCİLİK KANUNUNDA, MADEN YÖNETMELİĞİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİK NE ANLAMA GELMEKTEDİR?
DR. EŞREF ATABEY YAZISI
ZEYTİNCİLİK KANUNUNDA, MADEN YÖNETMELİĞİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİK NE ANLAMA GELMEKTEDİR?
Enerji insan içinse, insanı yok saymak niye? Bu tahribat nereye kadar?
- EŞREF ATABEY
Jeoloji Yüksek Mühendisi / Tıbbi Jeoloji Uzmanı
ZEYTİNCİLİK KANUNUNDA, MADEN YÖNETMELİĞİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLE, ELEKTRİK İHTİYACINI KARŞILAMAK ÜZERE YÜRÜTÜLEN MADENCİLİK FAALİYETLERİNİN, TAPUDA ZEYTİNLİK OLARAK KAYITLI OLAN ALANLARA DENK GELMESİ DURUMUNDA ZEYTİNLİK TAŞINARAK MADENCİLİK FAALİYETİNE AÇILACAKMIŞ!
MUĞLA YATAĞAN, YENİKÖY VE KEMER’DEKİ BU 3 TERMİK SANTRALLERİN KÖMÜR SAHALARI, GENELLİKLE ZEYTİNLİKLERE DENK GELDİĞİNDEN, BU ENGELİ AŞMAK İÇİN YAPILMIŞ, TÜRKİYE’DE ZEYTİNLİKLERE DENK GELEN BU DENLİ BAŞKA TERMİK SANTRAL OLMADIĞI DÜŞÜNÜLÜRSE BURAYA ÖZEL BİR DEĞİŞİKLİKTİR DİYEBİLİRİZ.
Maden yönetmeliğinde yapılan değişiklikle termik santrallar yakıtı kömür gibi fosil yakıtlar ile nükleer enerji hammaddesi radyoaktif mineraller dahil, zeytinlik alanlarda madencilik yapılması yolu açılmış olmaktadır.
Jeotermal enerji santralleri zeytinlikler içinde faaliyet gösterdikleri bilinmektedir. Elektrik enerjisi üreten madenler dendiğinde, 3213 sayılı Maden Kanunu’nda enerjiyle ilgili olan,
IV.Grup madenler,
- b) bendinde Turba, Linyit, Taşkömürü, Antrasit, Asfaltit, Bitümlü Şist, Bitümlü Şeyl,
ç) bendinde (nükleer enerji hammaddesi) Uranyum, Toryum, Radyum gibi elementleri içeren radyoaktif mineraller ve diğer radyoaktif maddeler sayılmıştır. Değişikliğe göre, bu madenler Zeytin Kanunu ilgili maddesi yasak hükmü kapsamından çıkartılmış olmaktadır.
I.Grup (a) kum-çakıl ocakları, (b) tuğla-kiremit hammadde ocakları, II.Grup (a) yapı taşları, (b) mermer ve taşocakları, (c) kalsit, granit, bazalt gibi kayaçların entegre çimento, demir çelik enerji santrali hammadde ocakları, III.Grup (a) tuzlar, IV. Grup (a) endüstriyel hammadde ocakları, (c) metalik maden ocakları, V. Grup. Kıymetli mineral sahaları için ZEYTİNCİLİK KANUNU ilgili maddesindeki yasak hükmü geçerlidir.
Bu maden gruplarındaki zeytincilik kanununa ihlallerde yapılan itirazlar geçerlidir.
1 Mart 2022 tarihli, 31765 sayılı Resmi Gazete Maden Yönetmeliğinde Değişiklik yapılmasına Dair Yönetmelik, ‘’Madde 1-21.9.2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Maden Yönetmeliğinin Tarım arazilerinde madencilik faaliyetleri 115 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir’’ denilmektedir.
“(4) Ülkenin elektrik ihtiyacını karşılamak üzere yürütülen madencilik faaliyetlerinin tapuda zeytinlik olarak kayıtlı olan alanlara denk gelmesi ve faaliyetlerin başka alanlarda yürütülmesinin mümkün olmaması durumunda madencilik faaliyeti yürütecek kişinin faaliyetlerin bitiminde sahayı rehabilite ederek eski hale getireceğini taahhüt etmesi şartıyla Genel Müdürlük tarafından belirlenen çalışma takvimi içerisinde zeytin sahasının madencilik faaliyeti yürütülecek kısmının taşınmasına, sahada madencilik faaliyetleri yürütülmesine ve bu faaliyetlere ilişkin geçici tesisler inşa edilmesine kamu yararı dikkate alınarak Bakanlıkça izin verilebilir. Zeytin sahasının taşınmasının mümkün olmadığı durumlarda sahada madencilik faaliyetleri yürütülmesine ve bu faaliyetlere ilişkin geçici tesisler inşa edilmesine kamu yararı dikkate alınarak Bakanlıkça izin verilebilmesi için madencilik faaliyeti yürütecek kişinin madencilik faaliyetleri bitiminde sahayı rehabilite ederek eski hale getireceğini ve Tarım ve Orman Bakanlığınca uygun görülecek alanda dikim normlarına uygun, faaliyet yürütülecek saha ile eşdeğer büyüklükte zeytin bahçesi tesis edeceğini taahhüt etmesi zorunludur.
Bu fıkra kapsamında zeytin sahasının taşınmasına ilişkin tüm masraflardan ve zeytin sahasının taşınmasından kaynaklanan tüm taleplerden madencilik faaliyeti yürütmesi yönünde lehine karar verilen kişi sorumludur. Bu fıkra kapsamında zeytin sahasının taşınmasına ilişkin usul ve esaslar Tarım ve Orman Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça, zeytin bahçesi tesis edilmesine ilişkin usul ve esaslar Tarım ve Orman Bakanlığınca belirlenir” denilmektedir.
Bu yönetmelik değişikliğine göre,
3573 sayılı ZEYTİNCİLİĞİN ISLAHI VE YABANİLERİNİN AŞILATTIRILMASI HAKKINDA KANUN;
‘’MADDE 23–Zeytinlik sahaları içinde ve bu sahalara en az üç kilometre mesafede zeytin ağaçlarının bitkisel gelişimini ve çoğalmalarını engelleyecek kimyevi atık, toz ve duman çıkaran tesis yapılamaz ve işletilemez’’ maddesi,
Maden yönetmeliği IV.Grup (b) ve (ç) grubu madenler için ortadan kaldırıldığı anlaşılmaktadır.
Yapılan değişiklikte ‘’…madencilik faaliyeti yürütecek kişinin faaliyetlerin bitiminde sahayı rehabilite ederek eski hale getireceğini taahhüt etmesi şartıyla..’’ denilmektedir.
Maden ocakları topoğrafyayı, morfolojiyi bozmakta, dik şevli falezli derin çukurlar oluşmaktadır. Şimdiye kadar terk edilen maden ocaklarının rehabilite edilerek eski haline getirildiğine tanık olunmamıştır. Yapılan bazı rehabilite çalışmaları da eski haline getirilme değildir. Taahhütlere uyulmadığı tüm Türkiye’deki uygulamalarla ortadadır. Maden ocağı ile alanın doğal yapısı tamamen ortadan kaldırılmaktadır.
‘’…yürütülen madencilik faaliyetlerinin tapuda zeytinlik olarak kayıtlı olan alanlara denk gelmesi durumunda taşınacağı…’’ belirtilmektedir.
Zeytin ağaçları sökülüp başka yere, sonra maden terk edilince eski yerine tekrar geri taşınacakmış, dikim normlarına uygun zeytin bahçesi tesis edilecekmiş.
Yatağan ve Milas Havzalarının kömürlü alanlarının bir bölümü zeytinliklere denk gelmektedir. Bu zeytin bahçelerini nereye, nasıl taşınacaktır. Hangi yaşam ortamı sağlanacaktır. Bu durumda yer altındaki kömürü çıkarmak için yer üstündeki tüm doğa varlığını, yaşamı, insanları, kültürü, tarımı, ormanı, zeytin bahçelerini, su kaynaklarını yok etmek niye. Enerji insan içinse, insanı yok saymak niye. Bu tahribat kim için, nereye kadar?
Yönetmelik değişikliğinin doğa, çevre ve insan sağlığını gözeten bilimsel bir gerekçeye dayanmadığını, ‘’Zeytincilik Kanunu’’ ile ‘’T.C. Anayasası’’nın ilgili maddelerine aykırı olduğunu, değişikliğin Kamu yararına olmadığını belirtebiliriz.
