ASBEST YASAK AMA KANSEROJEN AMYANT SERBEST
DR. EŞREF ATABEY
Jeoloji Yüksek Mühendisi / Tıbbi Jeoloji Uzmanı / Yazar
Dünya Sağlık Örgütü “Kanserojen Maddeler” listesinde ASBEST, Grup-IA kanserojen olarak tanımlanmıştır. Asbest tozlarına maruz kalan kişilerde zamanla akciğer zarı kanseri (mezotelyoma), kalp ve damar hastalıkları, astım, alerji gibi solunumla ilgili rahatsızlıkların olabileceği bilinmelidir.
Türkiye’de amyantlı ürünlere hala yasak getirilmemiştir. T. C. Ticaret Bakanlığı GTİP listesinde piyasada satışı yapılan ürünler, ithalat edilebilecek ürünler arasında amyant sayılmaktadır.
Asbestin diğer adı amyanttır. Asbest yasak olmasına rağmen, asbestle eş anlamlı,
Başlıca, Isı yalıtımı ve korozyona / paslanmaya karşı birçok alanda,
Taş yünü / seramik yünü,
Taş pamuğu / seramik pamuğu,
Taş lifi / seramik lifi,
Eternit,
Sıcak hava bacaları,
Kalorifer kazanı,
Fırın,
Yüksek ısı eritme ocakları,
Cam eritme fırınları / alüminyum ve demir eritme ocakları izolasyonu,
Kalorifer kazan kapakları ve kombi yanma odası izolasyonunda yalıtım malzemesi,
Tekstil malzemesi,
Ateşe dayanıklı iplikler,
İtfaiyeci kıyafetlerinde kullanılan AMYANT serbest bırakılmıştır.
2022 yılında ‘’Amyant kanserojen ama ticareti ve kullanımı neden serbest’’ başlıklı bir yazıyla yönetmelikteki bir çelişkiden söz etmiş, AMYANT’ın da yasaklanmasını ve bu yönde yönetmelikte bir düzenlemeye gidilmesini CİMER aracılığıyla istemiştim. Ancak düzenleme yapılmadığı görülmektedir.
Yönetmeliğe göre Ülkemizde kanserojen olan AMYANT ticareti serbest. Bu durum halk sağlığı yönüyle büyük tehlike oluşturmaktadır. Amyanttan kaynaklı olası hastalanma ve ölümlerden sorumluluktan kaçılamaz.
25 Ocak 2013 tarihli ve 28539 sayılı Asbestle Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, Kullanım yasağı, ‘’Madde 5- …
- a) Asbestin her türünün çıkarılması, işlenmesi, satılması ve ithalatı,
- b) Asbest içeren her türlü ürünün ithalatı ve satılması,
- c) Asbest ürünlerinin veya asbest ilave edilmiş ürünlerin üretimi ve işlenmesi yasaktır’’ ibaresi yer almaktadır.
2013 yılı Asbest yasağıyla ilgili bir yönetmelik mevcut iken, 21.9.2015 tarihli ve 30187 sayılı Maden Yönetmeliği IV. Grup madenler, a) Endüstriyel hammaddeler arasında ‘’ASBEST (AMYANT’’ ruhsat verilebilecek madenler arasında sayılmıştır.
‘’IV. Grup madenler: a) Endüstriyel hammaddeler; kaolen, dikit, nakrit, halloysit, endellit, anaksit, bentonit, montmorillonit (%50’den fazla montmorillonit minerali), baydilit, nontronit, saponit, hektorit, illit (%50’den fazla illit minerali), vermikülit, allofan, imalogit, klorit, sepiyolit, paligorskit (atapuljit), loglinit ve bunların karışımı killer, refrakter killer, şiferton, alçıtaşı (jips, anhidrit), alünit (şap), halit, sodyum, potasyum, lityum, kalsiyum, magnezyum, klor, nitrat, iyot, flor, brom ve diğer tuzlar, bor tuzları (kolemanit, uleksit, borasit, tinkal, pandermit veya bünyesinde en az %10 B2O3 içeren diğer bor mineralleri), stronsiyum tuzları (selestin, stronsiyanit), barit, vollastonit, talk, steattit, pirofillit, diatomit, olivin, dunit, sillimanit, andaluzit, dumortiorit, disten (kyanit), fosfat, apatit, ASBEST (AMYANT), manyezit, huntit, tabiî soda mineralleri (trona, nakolit, davsonit), zeolit (%50’den fazla zeolit minerali), pomza, pekştayn, perlit, obsidyen, grafit, kükürt, flüorit, kriyolit, zımpara taşı, korundum, diyasporit, kuvars, kuvarsit ve bileşiminde en az %80 SiO2 ihtiva eden kuvars kumu, feldispat (feldispat ve feldispatoid grubu mineraller), mika (biyotit, muskovit, serisit, lepidolit, flogopit), nefelinli siyenit, kalsedon (sileks, çört), harzburgit, radyolarit’’
Maden Yönetmeliğine göre çıkarılması yasak olan asbest (amyant) ocağı işletmek için T.C. Enerji ve Tabii kaynaklar Bakanlığından işletme ruhsatı almak için müracaat etmek mümkündür.
Bu durum asbest yasağı, asbest yönetmeliğiyle tamamen çelişmekte ve düzeltilmesi gerekir.
Kaynaklar
Eşref Atabey. 2022. Amyant kanserojen ama ticareti ve kullanımı neden serbest. https://www.temizmekan.com/amyant-kanserojen-ama-ticareti-ve-kullanimi-neden-serbest/
Eşref Atabey. 2009. Asbest, eriyonit, kuvars ve diğer mineral tozları ve etkileri. MTA Yerbilimleri ve kültür serisi.6. 191s. ISBN:978-605-4075-44-7.
Eşref Atabey. 2017. Mineral Dusts and Health. 296p.Lambert Academic Publishing-Germany, ISBN: 978-622-2-07140-6.
Barış, Y. İ. ve Atabey, E. 2009. Türkiye’de Mesleksel ve Çevresel Hastalıklar, Köseleciler 1933, Bursa: Magic Digital Center. 221s.
gumruk.com.tr/gtip/
25 Ocak 2013 tarihli ve 28539 sayılı Asbestle Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik,
21.9.2015 tarihli ve 30187 sayılı Maden Yönetmeliği
