ALİ DİZDAR’IN YAZISI, ERMAN’IN MACERALARI…(4)

4 hafta önce

“NEDEN BU ZAHMETE GİRDİK”

1.si düzenlenen “Geleneksel Ahşap Teknelerin Yelken Yarışı” nın denizciliğimize, tekneciliğimize, yelkenciliğimize ve hatta turizmimize yapacağı olumlu katkıları, düzenlenme aşamasında kulaktan kulağa fısıldandığından. “Neden bu zahmete girdik” angaryasına karşı bir beklenti zaten oluşmuştu. Yayınlanan basın bildirisinde de amaçlanan konular belirtilmişti.

BODRUM KUPASI 89 ORGANİZASYON KOMİTESİ BASIN BİLDİRİSİ :

Bodrum Kupası (Bodrum Cup) adı altında yolculuklarıyla tanınan ahşap yatların katılacağı Bodrum-Ekincik (Köyceğiz) arasında 15-22 Ekim tarihlerini kapsayan bir yelkenli ahşap yarışı düzenlemiş bulunuyoruz.

Bu yarışma, yat turizmini tanıtım amaçlı ve şenlik niteliğinde olup, bulunduğumuz sektörde yelken kullanımının yaygınlaşmasına da katkıda bulunacağı düşüncesindeyiz. İşte bu düşünceyle başlattığımız Bodrum Kupası 89; unutulmaya yüz tutmuş yelken zevkinin yeniden canlanmasını ve sevilmesini amaçlamaktadır.

Bodrum Kupası 89’un ayrı bir özelliği de diğer tüm yarışlardaki profesyonellikten uzaklaşarak yarışçıyı ve mavi yolcuyu bir arada bulundurarak birbirine kaynaştırmasıdır.

Yarış ile ilgili tanıtım faaliyetlerimiz, yurt içinde ve dışında özellikle Fransa’da yoğun bir şekilde sürdürülmüştür. Bu girişimler sonucunda FR-3 (Fransız TV) Clup Thalassa programında yarışlarla ilgili tanıtıcı filmler şu ana kadar beş kez yayınlanmış ve yarışa katılmak için 50 kişilik Fransız grubu ülkemize gelmiştir. Bu grubun içinde RF-3 TV temsilcisi ve Voque Magazin ekibi (6 Kişi) ile diğer basın mensupları bulunmaktadır.

Bizlerin bu sektörde yelken kullanımına ağırlık verdiğimiz süresince, duyulan bu ilginin yurt içinde ve dışında artacağı izlemini vermiştir.

Uluslararası nitelikte tasarladığımız Bodrum Kupası’nın önümüzdeki yıl, geleneksel bir yarışa dönüşmesi en büyük amacımızdır. Bu amacın gerçekleşmesi inancıyla Bodrum Kupası 89’a katkıda bulunan Bodrum Rotary Kulüp’e, ilgili kuruluşlara ve tüm yatçılık camiasına teşekkür ederiz. Saygılarımızla.

YARIŞ KOMİTESİ :

ERA Yatçılık ve Turizm L.T.D. Ş.T.İ.

Erman ARAS

Galip İSEN

Namık AKARCA

Tamer AKSOY

Christophe GİMONET

Bu yarış, sadece 50 Fransız’ı gezdirme ya da Erman’ın hatırı için düzenlenmiş bir yarış değildi.

Bu gerekçenin kanıtsandığını daha yarış başlamadan ifade edilmesinden anlıyoruz.

Bodrum’dan verilen ilk startın birkaç dakika öncesinde yarışa hazırlanan “NUHUN” teknesinin çarmıh teli kopmuş ve “NUHUN” yarışma dışı kalmıştı. Ve geçirdiği bu aksilik sonrası telsiz devresinden umuma şu yayını yapmıştı.

“Yarışın yararını daha şimdiden gördük. Gelecek yıl armayı olduğu gibi elden geçireceğiz.”

Bu anons bir daha ki yıl daha düzgün gelip yarışacağız söylemiydi. Ve tüm yarış süresince bir daha yarışamamasına karşın yarışan tekneler arasında yer alarak yarışın heyecanına ortak olmayı seçtiler.

Bu yelken yarışı Erman’ın “kaptanlara yelkeni öğretmem lazım” hayaliydi belki ancak Bodrum denizcilerinin de ummadığı,

“İŞTE BU… BEN DE BUNU İSTİYORDUM… BÖYLE BİRŞEY OLMALIYDI… TAM BİZE GÖRE… ” Diyebildiği türden bir beklentileri imiş.

FOTO… E.M. (4) 001

FOTO… E.M. (4) 002

Bu fırtınada Erman’ı yarışa devam etmeye ikna eden nedenlerin 1.si eski tüfek kaptanların bu tür havalarla sık sık karşılaşmış olmaları ve deneyimlerinin bu tür havalarda sağ salim limana dönme alışkanlıklarının olması ve 2.si iptal ederse bir daha yarış düzenlemesinin imkansıza evrilmesiydi.

KARAADA Feneri önünden başlayan 20 millik etap sonunda, KNİDOS Feneri önünde son bulan bu yarış 26-30 Knot (50-55 Km) kuzey rüzgârında yapılmıştı. Tekneler “BODRUM CUP” yarışlarının ilk etabını tam arma ile pupa yelken koşmuşlardı. Motorlarıyla yapabilecekleri maksimum sürate erişerek.

Bodrumlunun turizme balıklama daldığı gibi teknelerimiz de yarışa hazırlıksız yakalanmış, bu maceraya balıklama dalmışlardı. Aksiliklerin olmaması mümkün değildi. Ve biz bu aksilikleri 37 yıl boyunca neredeyse her yarışta görür olduk.

Yarış başlamadan çarmıh teli kopan “NUHUN” yarış dışı kaldı. Starttan 10 dakika sonra “PHILIPPE” teknesinin ana yelkeni yırtılınca yarış dışı kaldı. VOUGE dergisi ve TRT çekim ekibini taşıyan “ŞEF” teknesi, çekimlerde uygun ışık ve açıyı tutturma isteklerine boyun eğince yarış parkuru dışına çıkarak kendi isteğiyle diskalifiye oldu. Mizana bumbası kırılan “TOGAN -2” ve yelkeni yırtılan “GENCO-3” teknesi yine de yarışa devam etmişlerdi.

Bodrumlu kaptanların çekinip yarışmak istemedikleri ve “KLASMAN DIŞI” olarak yarışlara dahil edilen 1921 Fransa yapımı, İngiliz Bayraklı, “ANGEL ALİNE” Randa yelkenli KETCH tekne, bizim kaptanların korktuğu gibi çıktı. Her etapta başa yarışan tekneler arasında yer aldı. Ve yarışlarda en iyi BİRİNCİ dereceye ulaştı.

FOTO… E.M. (4) 003

Boyu 17 metreden küçük olduğu için yine “KLASMAN DIŞI” kategorisinde yarışa dahil edilen “HALANDİA” Tirhandil teknesi, BODRUM CUP yelken yarışlarının ilk tirhandil teknesi ve birinci yarışın tek Tirhandil teknesi olma şerefini elde etti. Geniş yelken alanına sahip olması nedeniyle yarışlarda en iyi ÜÇÜNCÜ dereceyi elde etmiştir.

FOTO… E.M. (4) 004

BODRUM CUP’ın ilk etap sonunda düzenlenen eğlencenin sevilmesi, yarışların 37 yılı boyunca her etap sonunda bir etkinlik düzenlenme geleneğini başlatmıştı.

İlk gece KNİDOS’ta yapılması düşünülen kuzu çevirme partisini gerçekleştirecek ekip elemanları finiş teknesi ZEYNEP’te konuşlandırılmıştı. ZEYNEP teknesi bir saatten fazla bitiş hattında dalgalarla boğuşunca denizci olmayan ziyafet ekibini deniz tutmuş ve perişan olmuşlardı. Görev yapamayacak hale gelen ekibin yerine deniz tutmamış elemanlar bulunarak karaya çıkan 200’ü aşkın denizci ve misafirlere müziği de eksik olmayan bir ziyafet çekilebilmişti.

FOTO… E.M. (4) 005

FOTO… E.M. (4) 006

FOTO… E.M. (4) 007

Yarışların ikinci etabı havanın daha da sertleşmesi sonucu iptal edilip yarışlar 3 etapla tamamlanmıştı.

Yarışlara katılan teknelerin derecelerini de yazarak yarış anlatımına veda edelim.

1.ETAP :

1. DESPERADO

2. AKIN-A

3. NEPTÜN-1

4. BÜYÜK YUNUS

5. YA SELAM

2.ETAP :

1. AKIN-A

2. NEPTÜN-1

3. DESPERADO

4. YA SELAM

5. TOGAN-2

3.ETAP :

1. AKIN-A

2. NEPTÜN-1

3. BÜYÜK YUNUS

4. YA SELAM

5. TOGAN-2

GENEL DEĞERLENDİRME :

1. AKIN-A (Muhittin GÜNDAY)

2. NEPTÜN-1 (İsmet CENGİZ)

3. DESPERADO (Osman KANDEMİR)

4. YA SELAM (Mahmut ÖNCÜ)

5. BÜTÜK YUNUS (Emin BULDANLI)

DİĞER SIRALAMALAR :

6. MARCO POLO

7. TOGAN-2

8. DRUKOS-3

9. GENCO-3

10. EQUİNOX

11. ANTARES

12. SANLI-4

13. ŞEF

Ve bu yarış sonrası gerek ilgililere gerekse basına bir sonuç bildirisi yayınlandı.

1989 BODRUM KUPASI

AHŞAP YATLAR ARASI YELKEN YARIŞI SONUÇ BİLDİRİSİ :

… Bu yarış bize ahşap turistik yatlarımızın her türlü havada yelkenle seyir yapabildiğini kanıtlamıştır

… Yarışçıların motorlarını stop edip bütün yelkenlerini açarak ilk kez seyir yapmaları sonucunda teknelerinin yelken performansını iyi tanımadıkları, başlangıçta yaşadıkları güven eksikliği yarış sonunda büyük bir güven ve öğrenme isteğine dönüşmüştür.

… Yarış sonunda özeleştirilerini yapan kaptanlar, bugüne kadar yeterince yelken açmamış olmalarını “büyük bir hata ve eksiklik” olarak nitelendirmişlerdir. Personelinin yelkencilik konusundaki bilgi ve becerilerini çok yetersiz bulmuş, eğitimin gereğine vurgu yapmışlardır.

… Yatların birçoğunun yelkenlerinin, çok kullanmaktan ziyade hiç kullanılmamaktan yıpranıp eskidiği görülmüştür.

… Yelken yapımcılarının da modern dizayn, malzeme, kesim ve dikiş konularında yetersizliği ortaya çıkmış olup pek çok şey öğrenmeleri gerektiği anlaşılmıştır. Yelken dizayn etmenin başlı başına bilim, teknik ve sanat olduğu kabul edilerek kişi ve kuruluşların çoğaltılması, geliştirilmesi, özendirilmesi ve desteklenmesi gerekmektedir.

… Yat yapımcılarının tekne inşası aşamasında yatların yelkene yatkınlığı üzerine de kafa yorarak dizaynlarını yenilemeleri gerektiği ortaya çıkmıştır.

… Turistik yatlarımızın yelkenciliğe ağırlık vermeleri, Mavi Yolculuk turizmine doğrudan etkide bulunacağı gibi yatlarımızın dünya yatçılık piyasasına pazarlanmasını da kolaylaştıracaktır.

… Görüldüğü gibi, Bodrum kupası yelkenciliğin önemine vurgu yaparak beklenenin ötesinde bir çığır açmayı başarmıştır. Bu yarışların önümüzdeki yıllarda uluslararası bir hüviyete kavuşmasını sağlayarak hem yelkenciliğimize ve denizciliğimize olan ilginin pekiştirilmesini hem de tanıtım ve pazarlama yönünden bir atılım gerçekleştirmeyi amaçladık.

Tüm yatçılık topluluğumuzun yelkencilik konusuna bizimle aynı coşkuyu paylaşarak eğileceğinin inancı ve sevinciyle saygılar sunarız…

Bodrum Kupası Organizasyon Komitesi Adına,

ERA Yatçılık Sorumlu Müdürü Erman ARAS…

Erman ARAS;

Bu yarış sonrasında İskele Meydanında astığım posterleri yırtan zihniyeti yenmiş olduk. Bu tekneler yelken yapamaz tabusu yıkıldı.

Yarışa katılan teknelerin yüzde sekseni o yıl Dümen Palalarını / Yelpazelerini değiştirdiler ya da genişlettiler. Çünkü motor gücüne göre dizayn edilen dümenleri yelken manevralarında yetersiz kalmıştı.

Yarışların favorisi kabul edilen “ŞEF” teknesinin performansı fos çıktı. Çünkü direkleri kısaydı. Yelken alanlarının yetersizliği direk boylarının kısalığı ile doğru orantılıydı.

İlk yıl yabancı tekneleri yarışmaya almama kriterimizin çok yanlış olduğu ortaya çıktı. Çünkü yelken teknesi gibi dizayn edilen bir teknenin nasıl performans gösterdiğini seyretmiştik. Bırak yarışa almamayı daha fazlasını davet etmeliyiz kanısı oluştu. Bu tekneler bizim yelken ufkumuzu genişletiyor yenilenme azmimizi çoğaltıyorlardı.

Kumaş yelkenlerin hantallığı ortaya çıkınca ileriki yıllarda “DAKRON” yelkene olan yönelim başladı. Direk boyları uzayıp yelkenler “DAKRON” olunca galvaniz olan donanımlar kroma terfi etti.

İleriki her yıl yeni yeni eğilimler ve öğrenimlerle dolu oldu. Yarışlara tekne yapımcılarını davet ettik, katılımlarını sağladık ki yaptıkları teknelerin performanslarına şahit olup gerekli değişimleri yapsınlar istedik. Tekne yapımcıları katıldıkları yarışlarda hırslanınca bir dahaki yıl birinci olacak tekne dizayn etme çabasına girmişlerdi. Yaptığı her yeni teknede bir önceki yaptığı tekneyi geçecek değişimleri düşünmeye yol açmıştı.

Teknelerin direklerinin yerinin yeniden planlanması gereği ortaya çıktı. Tekne direklerinin teknenin ağırlık merkezinde olması gerektiği, teknenin altındaki salmanın ağırlığı ve boyutu, yelkene elverişli bir teknenin karina eğrisinin farklılığı ve daha birçok konuda mühendislik gerektirdiği ortaya çıkınca tekne mühendisleri kullanılmaya başlandı.

İleriki yıllardaki bir yarışa “Lamine” bir tekne davet etmiştim. Yine isyan çıkmıştı ve ben yine o tekneyi “KLASMAN DIŞI” olarak yarışa almıştım. O tekne bizim teknelere tur bindirince tekne yapımcılarımız lamine tekne yapımına başlamışlardı.

Ben İstanbul’dan yelkenci arkadaşları davet ederek yarış teknelerine dağıttım. Eğitim konusunda fayda sağlamayı amaçlamıştım. Onlar gulet yarışmacılığına yabancılardı ancak kısa zamanda öğrendiler ve bize yelken eğitimi vermeye başlamışlardı.

BODRUM CUP bir yarıştan bir festivale doğru evrimleşirken aynı zamanda bir ARGE laboratuvarı gibi görev yapmayı da her zaman sürdürdü ve hala sürdürmektedir. Zaten gerek yelkencilerin gerekse halkın sevilip benimsenmesi de bu yüzden olmuştur.

***

Erman’ın çabalarına birkaç örnek te ben vereyim istedim. Geçtiğimiz yıllarda rahmetli olan KIVIRCIK MUSTO lakaplı Tirhandil ustası Mustafa CENGİZ her yıl yarışlara katılabilecek yeni bir tekne yapma uğraşı içinde olmuştu. Tene ustası “ÇOLAK EROL” lakaplı Erol AĞAN’ın mesleğini devam ettiren oğlu Mazlum AĞAN, yaptığı tirhandil teknesiyle her yıl daha iyi performans sağlama çabasıyla hem BODRUM CUP hem de TİRHANDİL CUP yelken yarışlarının müdavimleri arasındadır. Günümüzde hala tirhandil yapımına devam eden “HACI” lakaplı Mustafa ÖZKESKİN, “BODRUM CUP” birinciliğini alabileceği bir tirhandil yaparak amacına ulaşmıştır. Bunun yanı sıra yaptığı yeni tirhandillerin de birinciliğe aday olmasına çabalamaktadır ve BODRUM CUP’ın doğurduğu TİRHANDİL CUP yarışlarında yarışan teknelerin ilk sıralara ambargo koymuştur.

22 tekneyle başlayan BODRUM CUP maceramız ortalama 100 tekneyle devam etmektedir.

Bu yarışta Erman’ın kendine verdiği fotoğraf çekmek görevini yerine getirmek için tekne kamarası üzerinden denize düşmekten iki-üç kez kıl payı kurtulduğu fotoğraflardan birkaçını yazının sonunda sizlere sunuyorum.

ÖNEMLİ NOT…..Geçtiğimiz yıllarda kaybettiğimiz, organizasyon komitesi yöneticisi ve yönlendiricimiz fikir ve ikazlarıyla bize ışık tutan sevgili Prof. Galip Bengü İSEN, komite adına yarışçılara uyarı ve öneriler adı altında çok faydalı bilgiler kaleme almış. Ve yarışçılara elden dağıtılmış. Bu yazıyı metne katamadım, uzunluğu yazıyı okunmaz kılmasın istedim. Bu yazı dizisini JPEG formatıyla aşağıda paylaştım isteyen okusun isterim. Yelkenci iseniz, üstelik yelkenci yarışçı iseniz mutlaka okumalısınız.

Maceralar devam edecek, kavuşmak üzere… Saygılar sunarım. Ali DİZDAR.

“”””” Bu yazıda kullanılan fotoğraflar Erman ARAS Bodrum CUP arşivi fotoğraflarıdır. Çoğunluğu daha önce yayınlanmamıştır“””””